GÜN PAKYÜREK, GAMZE ŞEN
Klinik Psikoloji Dergisi - 2022;6(1):30-48
Bu araştırmanın temel amacı, reddedilme yaşantılarına ilişkin anıların olumlu ya da olumsuz duygusal içeriğine paralel olarak değişen otobiyografik bellek özelliklerinin ve anıların tematik bileşenlerinin belirlenmesidir. Bu amaca bağlı olarak, reddedilme yaşantılarının hazır hale getirilmesi sonrası hatırlanan anıların belirleyicilerinin, ’ben-diğeri ilişkisi’, ’anının bileşenleri’ ve ’reddedilme duyarlılığı’ ekseninde derinlemesine incelenmesi hedeflenmektedir. Araştırmada 18-35 yaş aralığında (Ort. = 21.99, SS = 3.31) 402 katılımcı yer almıştır. İlk olarak katılımcılara Reddedilme Duyarlılığı Ölçeği (RDÖ) sunularak, daha sonra geri getirilecek otobiyografik anı için reddedilme yaşantısının tetiklenmesi amaçlanmıştır. İkinci aşamada katılımcılardan reddedilme durumuna ilişkin akıllarına ilk gelen ve iyi hatırladıkları hem olumlu hem de olumsuz anılarını yazmaları istenmiştir. Son aşamada ise katılımcılar bu anılardan birini seçmişler ve bu anıya göre Otobiyografik Bellek Özellikleri Ölçeğini (OBÖÖ) doldurmuşlardır. Yapılan nicel analizlerde katılımcıların olumlu anıları olumsuz anılara kıyasla daha fazla hatırladıkları ve kabul edilme beklentisinin, reddedilme kaygısına göre daha yoğun yaşandığı bulunmuştur. Verilerin incelenmesinde kullanılan tümevarımsal tematik analiz prosedüründe: (1) anının duygusal içeriği, (2) reddedilme durumuna ilişkin atıflar, (3) ilişkilerde reddedilen olmak, (4) benliğe ve diğerine yönelik ihtiyaçlar, (5) reddedilme duyarlılığının kaynağı ve (6) reddedilme durumunda tetiklenen savunma mekanizmaları olmak üzere 6 temanın öne çıktığı görülmektedir. Tartışma ve sonuç bölümünde, sınırlılıklar göz önünde bulundurularak, gelecek çalışmalar için kritik öneme sahip olabilecek değişkenlerle ilgili alanyazın doğrultusunda öneriler sunulmuştur.
