Haydeh Faraji, Buse Duran, Songül Oğur
Klinik Psikoloji Dergisi - 2025;9(2):215-228
Borderline kişilik özellikleri ile kendini susturma, beden imgesi baş etme stratejileri arasında reddedilme duyarlılığının aracı rolü Sınır kişilik özelliklerine sahip bireylerde, derin bir değersizlik duygusu ve beden imgesinde negatif algılar görülür. Aynı zamanda, yoğun bir şekilde ötekine duyulan ihtiyaç ve sürekli reddedilme korkusu yaşanır. Bu durumlar, ilişkilerde belirsizliklere ve çatışmalara yol açabilir. Yakın ilişkilerde, borderline özelliklere sahip bireyler reddedilme korkusuyla ilişkiyi bitirmemek için kendilerini değiştirme veya yapışma davranışları sergileyebilirler. Beden imgesi, kişinin fiziksel görünümüyle ilgili düşüncelerini, algılamalarını, tutumlarını ve davranışlarını kapsar. Olumsuz bir beden imgesi geliştiren kişiler, bedenlerini gizleme veya aşırı kontrol gibi davranışlar sergileyebilirler. Kendini susturma, genellikle çatışmalardan kaçmak, ilişkiyi sürdürmek ya da güvende hissetmek amacıyla gerçekleştirilen bir davranıştır ve romantik ilişkilerde etkili olabilir. Bu çalışmanın amacı, borderline kişilik özellikleri ile kendini susturma, beden imgesi baş etme stratejileri arasındaki ilişkiyi anlamak ve bu ilişkide reddedilme duyarlılığının aracı rolünün incelenmesidir. Bu araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmış ve örneklem seçiminde kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmanın örneklemi İstanbul ilinde yaşayan 18 yaş üzeri 400 bireyden oluşmaktadır. Katılımcılara araştırmacı tarafından hazırlanan Sosyodemografik Bilgi Formu ile Borderline Kişilik Ölçeği (BKÖ), Kendini Susturma Ölçeği (KSÖ), Beden İmgesi Baş Etme Stratejileri Ölçeği (BİBSÖ) ve Yetişkin Reddedilme Duyarlılığı Ölçeği (Y-RDÖ) uygulanmıştır, elde edilen veriler SPSS 25 programı ile analiz edilmiştir ve Pearson korelasyon analizi, bağımsız gruplar t-testi ve ANOVA kullanılmıştır. Elde edilen bulgular sonucu, borderline kişilik özellikleri ile görünüşü düzeltme arasında reddedilme duyarlılığının tam aracı rolü olduğu, borderline kişilik özellikleri ile kendini susturma arasındaki ilişkide reddedilme duyarlılığının kısmi aracı rolü olduğu, borderline kişilik özellikleri ile beden imgesi baş etme stratejilerinden kaçınma arasında reddedilme duyarlılığının kısmi aracı rolü olduğu belirlenmiştir. Çalışma sonuçları, reddedilme duyarlılığındaki artışın bireyin kendini ifadeden ve algılanan bedensel kusurlarını göstermekten kaçınma ve algılanan bedensel kusurları düzeltme çabası içine girerek çeşitli biçimlerde kaçınmalar gösterebileceğini ortaya koymaktadır. Kaçınmanın davranış üzerindeki pekiştirici etkisi göz önüne alındığında mevcut sorunların derinleşmesini engellemek adına reddedilme duyarlılığının hedeflendiği psikoterapi çalışmalarının önemi anlaşılmaktadır.
