İlhan AYDIN, Berkay KEF, Melih ÜÇER, Erhan EMEL
Batı Karadeniz Tıp Dergisi - 2026;10(2):190-197
Amaç: Rekürren lomber disk hernisi (rLDH), lomber diskektomi sonrası önemli bir klinik sorundur. Herniyasyon boyutu ve kanal kompresyonu gibi yapısal faktörler araştırılmış olsa da, boylamsal dejeneratif ilerlemenin rekürrens zamanlaması üzerindeki etkisi net değildir. Bu çalışmada radyolojik dejenerasyon hızı ile yapısal kanal kompresyonunun erken ve geç rekürrens ile ilişkisi değerlendirildi. Gereç ve Yöntemler: 2011-2015 yılları arasında aynı seviyede rLDH nedeniyle revizyon cerrahisi uygulanan 50 hasta retrospektif olarak incelendi. Rekürrens süresine göre hastalar erken (<=12 ay) ve geç (>12 ay) olarak gruplandırıldı. Primer ve revizyon öncesi görüntülemelerde Pfirrmann derecesi, faset dejenerasyonu, Modic değişiklikleri ve lomber lordoz değerlendirildi. Dejenerasyon hızı (derece/yıl) hesaplandı. Aksiyel MRG'de kanal alanı ve herni alanı ölçüldü. Kaplan-Meier ve Cox regresyon analizleri uygulandı. Bulgular: Ortalama rekürrens süresi 9,41+/-5,2 ay olup rekürrenslerin %82'si ilk 12 ayda gelişti. Erken rekürrens grubunda Pfirrmann dejenerasyon hızı anlamlı derecede yüksekti (p<0,001). Çok değişkenli analizde dejenerasyon hızı erken rekürrens ile bağımsız olarak ilişkili bulundu (HR:2,18; %95 GA:1,32-3,60; p=0,003). Kanal alanı ve herni boyutu ile rekürrens zamanlaması arasında ilişki saptanmadı. Sonuç: Hızlanmış dejeneratif ilerleme, statik kompresyon şiddetinden daha belirgin biçimde erken rekürrens ile ilişkilidir. Boylamsal radyolojik değerlendirme, statik morfometrik ölçümlere kıyasla daha anlamlı prognostik bilgi sağlayabilir.
