İlker GÜNEYSU, Sare AYDIN, Burcu ESER
Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;17(4):0-0
Amaç: Bipolar bozuklukta lityum ve valproat tedavisi sırasında renal ve hepatik biyokimyasal göstergelerin kişi içi seyrini ve tedavi grupları arasındaki zamansal eğim farklarını karşılaştırmaktır. Yöntem: Tek merkezli retrospektif kohortta bipolar bozukluk tanılı, lityum (n=35) veya valproat (n=61) kullanan 96 hastaya ait 282 laboratuvar kaydı değerlendirildi. Kreatinin, kan üre azotu (BUN), aspartat aminotransferaz (AST) ve alanin aminotransferaz (ALT) için ilk laboratuvar kaydındaki yaş, cinsiyet, zaman, tedavi grubu ve zaman x tedavi etkileşimini içeren rastgele kesişimli doğrusal karma etkili modeller kuruldu. Sonuca özgü ayarlı modeller 95 hastadan 275-278 gözleme dayanıyordu. Kreatinin için tedaviye özgü erken ve geç eğimleri içeren altı ay düğüm noktalı parçalı model ile veri kalitesi ve rastgele eğim duyarlılık analizleri yapıldı. Bulgular: Ortalama izlem süresi 312.22 +/- 199.21 gündü. Zaman x tedavi etkileşimi kreatinin (B=-0.0019, p=.303), BUN (B=-0.0853, p=.160), AST (B=-0.0070, p=.285) ve ALT (B=-0.0059, p=.442) için anlamlı değildi. Erkek cinsiyet daha yüksek kreatinin, AST ve ALT düzeyleriyle; başlangıç yaşı daha yüksek BUN düzeyiyle ilişkiliydi. Parçalı modelde erken veya geç eğimler tedavi gruplarına göre farklılaşmadı (ortak Wald chi²(2)=0.544, p=.762). Tüm duyarlılık analizleri temel sonucu korudu. Sonuç: Lityum ve valproat gruplarında değerlendirilen renal ve hepatik göstergelerin gözlenen izlem boyunca eğimleri arasında istatistiksel olarak saptanabilir bir fark bulunmadı. Bulgular eşdeğerlik veya uzun dönem güvenlilik kanıtı olarak değil, düzenli ve bireyselleştirilmiş laboratuvar izlemi altında kısa ve orta dönem ortalama seyirlerin ayrışmadığını gösteren gerçek yaşam verisi olarak yorumlanmalıdır.
