RESEARCH TRENDS IN ATTENTION DEFICIT HYPERACTIVITY DISORDER AND ALLERGIC DISEASES: A BIBLIOMETRIC ANALYSIS (1994-2025)

Fatma ÇİFTÇİ, Oğuzhan KOYUNCU

Medical Research Reports - 2026;9(3):139-155

Department of Pediatrics, Pendik State Hospital, İstanbul, Türkiye

 

Amaç: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ve alerjik hastalıklar üzerine yapılan araştırmalar son yıllarda hızla artmıştır; ancak bu alanın küresel bilimsel yapısı ve araştırma odakları hâlen parçalı bir görünüm sergilemektedir. Bu bibliyometrik analiz, DEHB, alerjik hastalıklar ve astım/atopi literatürünü inceleyerek yayın artışını, etkili kaynakları, işbirliği ağlarını ve ortaya çıkan araştırma temalarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Web of Science Core Collection veri tabanında 9 Ocak 2026 tarihinde bir tarama yapılmıştır. İngilizce yayımlanan makale ve derlemeler dahil edilmiş ve 1994-2025 yılları arasında yayımlanan toplam 244 kayıt elde edilmiştir. Tanımlayıcı bibliyometrik göstergeler ve tematik haritalama için Bibliometrix/Biblioshiny, ortak yazarlık, ortak atıf ve anahtar kelime eş-oluşum ağlarının görselleştirilmesi için VOSviewer kullanılmıştır. Anahtar kelime analizleri ve tematik evrim analizleri, zaman içerisinde DEHB ve alerjik hastalıklar araştırma konularındaki değişimleri belirlemek amacıyla uygulanmıştır. Bulgular: Veri seti 168 farklı kaynaktan yayımlanan 244 çalışmayı ve toplam 1.306 yazarı kapsamaktadır (belge başına ortalama yazar sayısı: 6,32). Uluslararası ortak yazarlık oranı %20,81 olarak bulunmuştur. Yıllık yayın sayısının özellikle 2015 yılından sonra belirgin şekilde arttığı ve 2021-2023 yıllarında zirve yaptığı görülmüştür. Kaynak analizleri, yayınların sınırlı sayıda çekirdek dergide yoğunlaştığını göstermiştir. Ortak atıf ağları ise pediatri, psikiyatri ve alerji/immünoloji disiplinlerini kapsayan disiplinler arası bir literatür yapısını ortaya koymuştur. Anahtar kelime analizleri, DEHB ile astım, atopik dermatit ve alerjik rinit arasındaki ilişkilerin literatürde süreklilik gösterdiğini; ayrıca inflamasyonla ilişkili ve yaşam boyu süreçlere odaklanan yeni araştırma konularının giderek önem kazandığını göstermiştir. Sonuç: DEHB ve alerjik hastalıklar alanındaki araştırmalar hızla artmakta ve giderek daha disiplinler arası bir yapı kazanmaktadır. Literatürde özellikle mekanistik yaklaşımlar ve inflamasyon temelli araştırma konularına yönelik ilginin arttığı görülmektedir. Gelecek çalışmaların klinik anlamlılığı güçlendirmek amacıyla boylamsal ve nedensel araştırma tasarımlarına odaklanması ve uluslararası işbirliklerini genişletmesi önerilmektedir.