Asude Aslıhan KARPUZ, Sevil ŞAHİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi - 2026;8(2):125-132
Giriş: Gebelik döneminde kadınların yaş özellikleri, sağlık okuryazarlığı ve emzirme öz-yeterliliği hem anne hem de bebek sağlığı açısından önemli belirleyiciler arasında yer almaktadır. Amaç: Bu çalışma, riskli ve riskli olmayan yaş gruplarındaki gebelerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile emzirme öz-yeterliliklerini belirlemek, bu değişkenleri etkileyen faktörleri ortaya koymak ve aralarındaki ilişkiyi incelemek amacıyla tanımlayıcı ve korelasyonel bir araştırma olarak yürütülmüştür. Yöntem: Araştırma, Ocak - Mayıs 2023 tarihleri arasında bir eğitim ve araştırma hastanesinin kadın hastalıkları ve doğum polikliniğinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, kadın hastalıkları ve doğum polikliniğine başvuran üçüncü trimesterdeki gebeler oluşturmuştur. Veriler Sosyodemografik Bilgi Formu, Prenatal Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği ve Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Bulgular: Araştırmaya toplam 165 gebe katılmıştır: 18 yaş ve altındaki adölesan gebelerden oluşan birinci grupta 55 kişi, normal yaş grubunda (ikinci grup) 55 kişi ve 35 yaş ve üzerindeki gebelerden oluşan ileri yaş grubunda (üçüncü grup) 55 kişi yer almıştır. Yaş gruplarına göre Prenatal Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği toplam puan ortalamaları; adölesan gebelerde 70,69 +/- 13,76, normal yaş grubunda 75,80 +/- 12,56 ve ileri yaş grubunda 81,15 +/- 12,01 olarak bulunmuştur. Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puan ortalamalarının ise tüm gruplarda yeterli düzeyde olduğu belirlenmiştir: adölesan grupta 34,53 +/- 8,19, normal yaş grubunda 38,26 +/- 8,01 ve ileri yaş grubunda 35,45 +/- 9,07. Araştırmada, adölesan, normal ve ileri yaş gruplarındaki gebe kadınlarda Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği toplam puanı arttıkça, Prenatal Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği puanlarının da arttığı belirlenmiştir. Sonuç: Gebelikte yaşın emzirme öz-yeterliliği üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu ve ileri yaş grubundaki gebelerde öz-yeterliliğin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca gebelerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile emzirme öz-yeterlilik algıları arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu saptanmıştır.
