Zeynep İrem BULUT, Nur Banu KARACA, Yavuz YAKUT, Sevim ÖKSÜZ, Sedat KİRAZ, Edibe ÜNAL
Journal of Exercise Therapy and Rehabilitation - 2026;13(1):1-10
Bu çalışmanın amacı, COVID-19 salgını sırasında romatizmalı bireylerde telerehabilitasyon yoluyla uygulanan biyopsikososyal egzersiz modelinin etkilerini araştırmaktı. Romatizmal hastalığı olan bireylere sosyal mesajlaşma programı aracılığıyla 24 hafta boyunca haftada 3 seans telerehabilitasyon uygulandı. Müdahale seansları 10 dakikalık dans terapisi-otantik hareket, 40 dakikalık egzersiz ve 10 dakikalık dans terapisinden oluşuyordu. Bu egzersiz içeriği, çalışmada kullanılan Bilişsel Egzersiz Terapi Yaklaşımı (BETY) olarak adlandırılan ve hastaların pandemiden önce de uyguladığı bir yöntem olan biyopsikososyal modele dayanıyordu. Yetiyitimi düzeyini değerlendirmek için Sağlık Değerlendirme Anketi (HAQ), duygudurum etkilenimini değerlendirmek için Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADS) ve biyopsikososyal düzey etkilenimini değerlendirmek için BETY Biyopsikososyal Anketi (BETY-BQ) kullanıldı. Değerlendirmeler çalışmanın başında yapıldı ve 12. ve 24. haftalarda tekrarlandı. Çalışmaya toplamda 28 romatizmal hastalığı olan birey dahil edildi ve yaş ortalamaları 56,50 +/- 5,51 yıldı. HAQ'nun birinci ve ikinci değerlendirmesi arasında artan (p= 0,031), BETY-BQ'nun birinci ve ikinci değerlendirmesi arasında azalan (p= 0,004) ve üçüncü ve birinci değerlendirmesi arasında artan (p= 0,015) anlamlı fark bulundu. BETY'nin telerehabilitasyon ile uygulanması yetiyitimi, duygudurum düzeyi ve biyopsikososyal açıdan bireylerin daha önce kazanmış oldukları iyileşme düzeyinin korunmasına yardımcı oldu. Bu sonuçlar, biyopsikososyal egzersiz yaklaşımları yüzyüze deneyimlendikten sonra romatizmal hastalığı olan bireyler sağlıklarını desteklemek için telerehabilitasyon yoluyla uzaktan uygulamayı sürdürebileceklerini göstermektedir.
