İSMİHAN SUNAR, YEŞİM GARIP, ŞEBNEM ATAMAN
Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi - 2021;54(2):313-320
AMAÇ: Romatizmal hastalıklar doğrudan maliyetlerin yanı sıra iş gücü kaybına bağlı indirekt maliyetler ile de ekonomik yüke neden olurlar. Bu çalışmada Romatoid Artrit (RA), Aksiyel Spondiloartrit (SpA) ve Psöriatik Artrit (PsA) hastalarında iş gücü kaybının değerlendirilmesi ve yorgunluk, hastalık aktivitesi, depresyon ve hayat kalitesi ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Bu kesitsel vaka-kontrol çalışmasına 42 SpA, 36 PsA, 34 RA hastası ve 30 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Hassas ve şiş eklem sayısı, eritrosit sedimentasyon hızı (ESH), C-Reaktif protein düzeyleri kaydedildi. Hastalık aktivitesinin belirlenmesi amacıyla RA hastalarında DAS28 (Disease Activity Score 28), SpA hastalarında BASDAI (Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index), PsA için ise DAPSA (Disease Activity in Psoriatic Arthritis for PsA) kullanıldı. Tüm hasta gruplarına fonksiyonel durum, hayat kalitesi, yorgunluk ve depresyonun değerlendirilmesi için HAQ (The Stanford Health Assessment Questionnaire), Short Form-36 (SF-36), Yorgunluk Semptom Envanteri (Fatigue Symptom Inventory) ve Beck Depresyon anketi uygulandı. Ağrı görsel analog skala ile, iş gücü kaybı ise WPAI (Work Productivity and Activity Impairment) ile değerlendirildi. BULGULAR: Çalışma oranı SpA hastalarında %83,3, PsA’da %52,8, RA’da %61,8 ve kontrollerde %93,3 olarak belirlendi. İşte var olamama sorunu (presenteeism) ve işe devamsızlık (absenteeism) SpA ve PsA hastalarında kontrollerden daha yüksekti. İşte var olamama yüzdesi, sağlık problemlerine bağlı toplam iş gücü kaybı ve sağlık problem nedenli aktivite bozukluk yüzdeleri RA, PsA ve SpA hastalarında kontrollerden yüksekti (p<0.05). Regresyon analizi fonksiyonelliğin absenteeism ve presenteeism üzerine, ağrı şiddetinin ise absenteeism üzerine etkisi olduğunu gösterdi (sırasıyla p<0.001, p=0.02, ve p=0.02). Yaş, cinsiyet ve hastalık aktivitesinin absenteeism ve presenteeism üzerinde etkisi olmadığı görüldü (p>0.05). SONUÇ: Çalışmamızda kontrollerle kıyaslandığında RA, SpA ve PsA hastalarında yüksek işte var olamama sorunu ve SpA ve PsA hastalarında artmış işe devamsızlık yüzdesi saptadık. Fonksiyonel kapasitenin işe devamsızlık ve işte var olamama sorunu üzerine, ağrı düzeyinin ise işe devamsızlık üzerine etkisi olduğu gözlendi.
