Övgü BIÇKICI, Zafer GÜNENDİ, Feride GÖĞÜŞ
Türk Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi - 2026;37(2):125-135
Amaç: Romatoid artrit (RA), diz osteoartriti (OA) ve sağlıklı bireylerde dört haftalık ev temelli güçlendirme programı sonrasında kuadriseps femoris (KF) kas mimarisinde meydana gelen değişiklikleri araştırmaktır. Yöntem: Bu prospektif, randomize olmayan pilot girişimsel çalışmaya 12 RA hastası, 12 diz OA hastası ve 13 sağlıklı kontrol dahil edildi. Kuadriseps ve hamstring kaslarını hedefleyen dört haftalık ev temelli egzersiz programı öncesinde ve sonrasında KF kas kalınlığı ve pennat açı ölçümleri ultrasonografi ile değerlendirildi. OA grubunda WOMAC ve Lequesne skorları, RA grubunda ise DAS28-CRP kullanıldı. Bulgular: Çalışmayı toplam 32 katılımcı tamamladı (11 RA, 11 OA ve 10 sağlıklı kontrol). Başlangıçta rektus femoris (RF) ve vastus medialis (VM) kas kalınlıkları sağlıklı kontrollerde hasta gruplarına göre anlamlı olarak daha yüksekti (sırasıyla p=0,030 ve p=0,036). Müdahale sonrasında RA grubunda VM, RF ve vastus intermedius (VI) kas kalınlıklarında; sağlıklı kontrollerde ise RF ve VI kas kalınlıklarında anlamlı artış gözlendi. Pennat açılar OA grubunda [vastus lateralis (VL), VM ve VI] ve sağlıklı kontrollerde (VL ve VM) anlamlı olarak arttı. OA grubunda WOMAC ve Lequesne skorları anlamlı düzeyde iyileşirken (her ikisi için p<0,001), RA grubunda DAS28-CRP skorlarında anlamlı değişiklik saptanmadı (p=0,481). Dört hafta sonunda gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı. Sonuç: RA ve diz OA hastalarında RF ve VM kas kalınlıkları sağlıklı bireylere göre daha düşüktü. Her ne kadar bazı kas mimarisi parametrelerinde grup içi değişiklikler gözlenmiş olsa da, müdahale sonrası gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Çalışmanın pilot niteliği ve sınırlı örneklem büyüklüğü nedeniyle bu bulgular dikkatle yorumlanmalıdır.
