Hatice Selcen TOPRAK, Refik DEMİRTUNÇ
Journal of Contemporary Medicine - 2026;16(1):32-36
Amaç : Bu çalışmanın amacı, romatoid artrit (RA) hastalarında hastalık modifiye edici anti-romatizmal ilaçlar (DMARD'lar) ile anti-tümör nekroz faktör (anti-TNF) tedavisinin inflamatuvar belirteçler, lipid profili ve insülin direnci üzerindeki etkilerini karşılaştırmak ve biyolojik tedavilerin olası kardiyovasküler etkilerini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem : Bu tek merkezli, prospektif çalışmaya Mayıs 2012 ile Mayıs 2013 tarihleri arasında toplam 122 katılımcı dahil edilmiştir: DMARD tedavisi alan 35 RA hastası, anti-TNF ajanları ile tedavi edilen 31 RA hastası ve 56 sağlıklı kontrol. İnflamatuvar belirteçler [eritrosit sedimantasyon hızı (ESR), C-reaktif protein (CRP), romatoid faktör (RF)], lipid profili [toplam kolesterol, trigliserit, yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL), plazmanın aterojenik indeksi (AIP)] ve glisemik parametreler [açlık glukozu, insülin, insülin direncinin homeostaz modeli değerlendirmesi (HOMA-IR)] incelenmiştir. Bulgular : ESR ve CRP düzeyleri, kontrol grubuna kıyasla RA gruplarında anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,001) ve CRP düzeyi anti-TNF grubunda DMARD grubuna göre daha yüksek saptanmıştır. RF pozitifliği RA hastalarında belirgin şekilde artmıştır (p<0,001). Lipid profili veya AIP açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). İnsülin ve açlık glukoz düzeyleri benzer iken, HOMA-IR kontrol grubunda daha yüksek ve RA gruplarında marjinal olarak daha düşük bulunmuştur (p=0,049). Sonuç : RA hastalarında inflamasyon belirgin şekilde artmışken, lipid profili ve AIP tedavi grupları arasında farklılık göstermemiştir. İnflamasyonun baskılanması, insülin direncinde kısmi bir iyileşme ile ilişkilendirilmiştir. RA'daki kardiyometabolik risk değerlendirmesi yapılırken yalnızca klasik lipid parametreleri değil, inflamasyon ve insülin direnci gibi çok faktörlü belirleyiciler de dikkate alınmalıdır.
