Yeşim ZÜLKAR, Gamze BALTA, Aylin AKIN ATAL, Yasemin YILDIRIM, Aynur TÜREYEN
Akdeniz Hemşirelik Dergisi - 2026;5(1):23-31
Bu araştırma, Türkiye'de Roy Adaptasyon Modeli ile yapılan lisansüstü hemşirelik tezlerinin belirlenen değişkenlere göre incelenerek bibliyometrik analizi amacıyla retrospektif olarak yapılmıştır. Araştırma nitel araştırma desenlerinden biri olan doküman incelemesi yöntemi kullanılarak ve verilerin betimsel içerik yöntemi ile analizi yapılmıştır. Bu çalışma Aralık 2023- Ocak 2024 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın verileri 2001-2023 yılları arasında Türkiye Yüksek Öğretim Kurumu (YÖK) "Ulusal Tez Merkezi"nde yer alan tezlerden Roy Adaptasyon modeli ile yapılan lisansüstü hemşirelik tezlerinin incelenmesi ile elde edilmiştir. Dahil edilme ve dışlanma kriterlerine uygun olan 68 yüksek lisans ve doktora tezi, araştırmaya dahil edilmiştir. Tezlerin en fazla 2016 yılında (%14,7) yayınlandığı ve %79,4'ünün doktora tezi olduğu belirlenmiştir. Tezlerin büyük bir çoğunluğunun deneysel (%39,7) ve yarı deneysel (%35,2) olduğu ve en fazla Hemşirelik Anabilim Dalı'nda (%35,3) yapıldığı görülmüştür. Tezlerde en fazla işlenen konuların sağlık eğitimi (%44,2), kronik hastalıklar (%27,9), yaşam kalitesi (%27,9) olduğu belirlenmiştir. Türkiye'de hemşirelik alanında yapılan lisansüstü tezlerde Roy Adaptasyon Modeli kullanımının sınırlı olduğu görülmektedir. Bu nedenle hemşireliğin tüm alanlarında kuram ve model kullanımı ile yapılan çalışmaların artırılması, araştırmalarda kuram ve modellerin kullanımına yönelik bir rehber oluşturması gerektiği önerilmektedir.
