Yasemin ÜLGER, Kaan AYDOS, Timur TUNCALI
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası - 2026;79(1):82-88
Arka Plan: Erkek interfilitesi, önemli bir üreme sağlığı sorunu olmasının yanı sıra, genel erkek sağlık durumunun bir biyolojik belirteci olarak giderek daha fazla kabul görmektedir. Nonobstrüktif azoospermi (NOA) hastaları, en kötü sağlık durumunun ve kansere yakalanma riskinin en yüksek olduğu gruptur. Kanser duyarlılık geni olan MLH1'in, mayoz bölünme sırasında homolog rekombinasyonda rol oynadığı iyi bilinmektedir. Mlh1 mutant farelerde, mayoz arresti ile birlikte azoospermi görülmüştür. Amaç: Bu çalışmada MLH1 geninin erkek infertilitesiyle de ilişkili olup olmadığını daha ayrıntılı olarak araştırmak amacıyla, nonobstrüktif azoospermiye bağlı matürasyon arresti (MA) olan erkeklerde MLH1 genindeki risk alelerini saptamayı amaçladık. Olgular ve Metodlar: MA olan 42 hastada MLH1 varyantlarının genotipleri belirlendi. Önemi olan varyantlar daha sonra GnomAD v.3.1.2 (kanser dışı) erkek popülasyon veritabanı ve bir ulusal genetik hastalık değerlendirme merkezinin (UGHDM) ekzom veri deposu ile karşılaştırıldı. Bulgular: rs1800734 alel frekansı, GnomAD'a (p<0,001) kıyasla hasta grubunda anlamlı olarak daha yüksek saptandı (odds oranı (OR): 2,3 (1,5-3,5)) ve UGHDM 'nin ekzom verilerine (p=0,002) kıyasla OR: 2 (1,3-3,1) idi. Rs1800734 için homozigot genotip, GnomAD (p<0,001) OR: 5 (2,24-11) ve ekzom verilerine (p=0,010) kıyasla OR: 3,3 (1,4-7,5) ile hasta grubunda anlamlı olarak daha yüksek saptandı. Sonuç: Bu çalışmada, rs1800734'ün MA ile ilişkili NOA için bir risk aleli olduğu tespit edilmiştir. Rs1800734'ün MLH1 promoter hipermetilasyonu ile ilişkili olduğu bilinmektedir. MLH1 promoter hipermetilasyonunun oligozoospermili erkeklerde arttığı gösterilmiştir, bu nedenle rs1800734 açısından azoospermi için de karsinogenezde aynı mekanizma mevcut olabileceği düşünülmüştür.
