Ayşe Erçin KUNDAĞ, Ahmet Uğur YALÇIN
Osmangazi Tıp Dergisi - 2026;48(3):427-435
Son dönem böbrek hastalığı olan kişilerde ilerleyici renal fonksiyon kaybı çoklu elektrolit düzensizliklerine sebep olur. Hastaların beslenme davranışları ve fizyolojileri mevsimsel değişikliklere ve toplumda yaygın olarak kutlanan özel günlere bağlı değişebilmektedir. Çalışmamızın amacı mevsimler ve diyetteki farklılıklar ile rutin hemodiyaliz hastalarının sıvı-elektrolit, asit-baz değişiklikleri arasındaki ilişkiyi araştırıp literatüre katkı sağlamaktır. Çalışmamızda Eskişehir ilindeki dört farklı hemodiyaliz ünitesinde haftada üç gün rutin hemodiyaliz alan hastaların 2021 yılına ait bir senelik verileri retrospektif olarak ele alındı. 168 hastaya ait toplam 35 parametre (hematolojik, biyokimyasal ve klinik parametreler) değerlendirildi. Parametreler ile aylar, mevsimler ve özel günler (dini bayramlar ve yılbaşı) arasındaki ilişki uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edildi. Prediyaliz potasyum en yüksek temmuz ayında (5,342 +/- 0,054 mEq/L) idi. Prediyaliz potasyum değeri 5,5 mEq/L ve üzerinde olan hastalar en yüksek sayı ve oranda yine temmuzda (n=68, %40,5) saptandı. Fosfor değerinin ocak ayında (4,875 +/- 0,087 mg/dL) en yüksek olduğu görüldü. Fosfor değerinin 5,5 mg/dL ve üzerinde olduğu hastalar en yüksek sayı ve oranda şubatta (n=51, %30,4) idi. En az kilo artışı ağustosta (2,08 +/- 0,083 kg) saptandı. Bikarbonat değerleri arasında mevsimsel fark izlenmedi (p>0,05). Sonuç olarak farklı mevsim dönemleri ile bayramlar ve yılbaşı gibi özel günlerde hastaların elektrolit değerlerinde farklılıklar saptandı. Elde edilen bulgular bu dönemlerde hastaların potasyum ve fosfor düşürücü medikal tedavi seçeneklerini gözden geçirmek gerektiğini düşündürmektedir.
