Seçil Ergin Doğan, Hakime Aslan, Cengiz Yakıncı
Abant Sağlık Bilimleri ve Teknolojileri Dergisi - 2025;5(3):181-190
Bu derlemenin amacı; sağlık bilimlerinde sıklıkla birbiri yerine veya uygun olmayan/yanlış kullanılan terimleri, kısaltmaları ve güncellenen kavramları sistematik olarak belirleyerek, terminolojik yanlış kullanımların sağlık iletişimi ve hasta güvenliği üzerindeki potansiyel etkilerini ortaya koymak ve kavramsal birlik için bir rehber oluşturmaktır. Bu çalışma, Türk Dil Kurumu Sözlüğü, Türkiye Bilimler Akademisi Terim Sözlüğü, Hemşirelik Terimleri Sözlüğü ve Tıp Terimleri Karşılıklar Kılavuzu gibi standart referans kaynaklardan yola çıkarak, sağlık literatüründe en sık karıştırılan 15 terim çifti, 5 kısaltma ve 3 güncellenmiş kavramı kapsayan betimleyici bir derleme çalışmasıdır. Google Scholar, PubMed ve ULAKBİM Tıp Veri Tabanı'nda 2010-2024 yılları arasında yayınlanan Türkçe tıbbi makaleler "terminoloji hataları", "tıbbi dil", "kavram karmaşası" anahtar kelimeleriyle taranmış ve hatalı kullanım örnekleri belgelenmiştir. İncelenen literatürde âdet/adet, kütle/kitle, mikrobiyota/flora, sıcaklık/ısı, onam/onay gibi terim çiftlerinin %60-80 oranında yanlış veya birbiri yerine kullanıldığı tespit edilmiştir. Kısaltmalarda özellikle 'mcg' yerine 'mg', 'gtt.' yerine 'dml', 'US' yerine 'USG' kullanımının yaygın olduğu gözlenmiştir. "Hastane enfeksiyonları" kavramının "sağlık bakım sistemleri ile ilişkili enfeksiyonlar" şeklinde, "basınç ülserleri" kavramının "basınç yaralanması" şeklinde güncellendiği ancak eski kullanımların devam ettiği belirlenmiştir. Sağlık alanında terminolojik yanlış kullanımlar, sağlık çalışanları arası iletişimi olumsuz etkilemekte, hasta güvenliğini tehdit edebilmekte ve bilimsel bilginin yanlış aktarımına neden olabilmektedir. Eğitim müfredatlarına terminoloji dersleri eklenmeli, yayınlarda dil editörlüğü zorunlu hale getirilmeli ve standart terminoloji kullanımı teşvik edilmelidir.
