Melahat ZENGİN, Erdinç ÜNAL
Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi - 2026;29(1):93-112
Sağlık işyerleri, şiddetin sık yaşandığı ortamlar hâline gelmiş; sağlık çalışanları da geçmişe kıyasla çok daha yoğun biçimde şiddetin mağduru olmaya başlamıştır. Bu durum, yalnızca bireysel mağduriyetlere yol açmakla kalmayıp, sağlık hizmetlerinin kalitesi ile sürdürülebilirliği üzerinde ciddi sonuçlar doğuran yapısal bir sorun niteliği kazanmıştır. Bu nedenle, şiddetin ortaya çıkış dinamiklerinin ayrıntılı biçimde analiz edilmesi ve önleyici yönetsel tedbirlerin geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu araştırma, Tunceli ilinde görev yapan sağlık çalışanları tarafından Ocak 2017 ile Ekim 2022 tarihleri arasındaki 5 yıl 9 aylık dönemde bildirilen toplam 102 Beyaz Kod vakasını, retrospektif, tanımlayıcı ve kesitsel bir yöntemle incelemeyi amaçlamaktadır. Bulgular, şiddete en sık maruz kalan meslek grubunun hekimler olduğunu ve en yaygın şiddet türünün sözel şiddet olarak öne çıktığını göstermektedir. Şiddet vakalarının en sık Kasım, Aralık ve Ağustos aylarında; hizmet birimi olarak ise ağırlıklı oranda polikliniklerde meydana geldiği belirlenmiştir. Öne çıkan nedenler arasında tedaviden duyulan memnuniyetsizlik, hasta ve yakınlarının kullandığı dil ile randevu süreçlerine ilişkin kurallara uyumsuzluk hususları yer almaktadır. COVID-19 pandemi döneminde, bildirilen şiddet vakalarında belirgin bir azalma olduğu saptanmıştır. Bu azalmanın, pandemi sürecinde uygulanan kısıtlamalar ve triyaj uygulamaları nedeniyle hasta ile sağlık çalışanı arasındaki temasın sınırlandırılmasıyla ilişkili olabileceği değerlendirilmektedir. Ayrıca, pandemi döneminde sağlık çalışanlarına yönelik toplumsal duyarlılığın artmasının da bu sürece katkı sağladığı düşünülmektedir. Sağlıkta şiddetin önlenebilmesi için, sistemik nedenlere yönelik politikaların geliştirilmesi, sağlık personelinin profesyonel iletişim becerileri açısından güçlendirilmesi ve hasta ile yakınlarının sağlık hizmetlerini kullanma davranışlarına yönelik bilinçlendirme ve iletişim programlarının yaygınlaştırılması, olumlu sonuçlar doğuracaktır.
