Hatun ÖZTÜRK-ÇERİK, Arzu ALTUNÇEKİÇ-YILDIRIM, Celali KURT, Beyzanur AYTÜRK
Klimik Dergisi - 2026;39(3):167-174
Amaç: Mesleki maruziyet riskleri ve duyarlı hastalara infeksiyon bulaştırma potansiyelleri nedeniyle sağlık çalışanlarının aşılanması hem çalışan hem de hasta güvenliğinin sağlanmasında temel bir stratejidir. Bu çalışmada, üçüncü basamak bir sağlık kuruluşunda periyodik iş sağlığı taramaları sonrasında sağlık çalışanlarının aşılanma durumlarının değerlendirilmesi, pnömokok, influenza ve hepatit A açısından risk gruplarının belirlenmesi ve potansiyel kaçırılan aşı fırsatlarının ortaya konulması amaçlandı. Yöntemler: Bu retrospektif kesitsel çalışmada, üçüncü basamak bir sağlık kuruluşunda 1 Ocak 2016-1 Ocak 2026 tarihleri arasında periyodik iş sağlığı taramasından geçen sağlık çalışanlarının kayıtları incelendi. Birden fazla taraması bulunan çalışanların yalnızca en güncel tarihli tarama kaydı analize dahil edildi ve toplam 775 sağlık çalışanı değerlendirildi. Demografik özellikler, komorbiditeler, serolojik durum ve aşılama kayıtları incelendi. Pnömokok, influenza ve hepatit A için güncel rehberlere göre risk grupları belirlendi. Aşı endikasyonu bulunan ve sağlık birimine başvurmuş olmasına rağmen tarama kayıtlarında aşının önerildiğine, uygulandığına veya reddedildiğine ilişkin kayıt bulunmaması "potansiyel kaçırılan aşı fırsatı" olarak tanımlandı. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 37.1+/-9.9 yıl olup %70.8'i kadındı. Anti-HBs pozitifliği 693 (%89.4) sağlık çalışanında saptandı. Hepatit A açısından duyarlı 158 çalışanın 60'ı (%38) aşılıydı. Hepatit A ve hepatit B bağışıklık durumları meslek gruplarına göre anlamlı farklılık gösterdi. Anti-HBs seronegatifliği hemşirelerde %4.3 iken sekreterlerde %23 ve temizlik personelinde %20.8 idi. Anti-HAV negatif ve aşısız sağlık çalışanı oranı doktorlarda %17 ve hemşirelerde %15.6 idi. Seronegatiflik oranları kızamık için %11.1, kızamıkçık için %4, kabakulak için %5.5 ve suçiçeği için %2.8 idi. Pnömokok aşısı endikasyonu bulunan 126 sağlık çalışanının yalnızca 10'u (%7.9) aşılıydı ve bu grupta karşılanmamış aşılama gereksinimi %92.1 idi. Kronik hastalığı veya yaş kriteri nedeniyle risk grubunda bulunanların %18.2'si influenza aşısı olmuştu. Tüm sağlık çalışanlarında 2025 sezonunda influenza aşılanma oranı %1.6 olup karşılanmamış aşılama gereksinimi %98.3 olarak hesaplandı. Sonuç: Sağlık çalışanlarında özellikle pnömokok ve influenza aşıları açısından önemli bir bağışıklama sorunu bulunduğu görüldü. Hepatit B ile diğer erişkin aşıları arasındaki farklılık, kurumsal izlem ve yönlendirme süreçlerinin önemini ortaya koymaktadır. İş sağlığı taramalarının sistematik bir bağışıklama değerlendirmesi fırsatı olarak kullanılması ve erişkin aşılama stratejilerinin kurumsal düzeyde güçlendirilmesi, sağlık çalışanlarının korunmasına ve hastane içi bulaşmaların önlenmesine katkı sağlayabilir.
