Baran DEĞİRMENCİ, Ayşe Gülse Ceyhun PEKER
Family Practice and Palliative Care - 2026;11(2):150-157
Giriş : COVID -19 pandemisi, tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de sağlık çalışanlarını hem fiziksel hem de psikolojik olarak önemli ölçüde etkilemiştir. Pandemi sürecinde sağlık çalışanları; artan enfeksiyon riski, virüsü aile bireylerine bulaştırma korkusu, yoğun çalışma koşulları ve sağlık sistemindeki artan iş yükü nedeniyle önemli ruhsal yük altında kalmıştır. Bunun yanı sıra, sağlık çalışanları toplum tarafından enfeksiyonun potansiyel taşıyıcıları olarak algılanmaları nedeniyle sosyal dışlanma, ayrımcılık ve damgalanma (stigmatizasyon) gibi olumsuz sosyal deneyimlerle de karşılaşmıştır. Bu durumun anksiyete, depresyon ve stres gibi psikolojik sorunları artırabileceği düşünülmektedir. Bu çalışma, sağlık çalışanlarında COVID -19 ile ilişkili stigmatizasyon ile psikolojik etkiler arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçlamaktadır. Yöntem: Bu çalışma tek merkezli, kesitsel ve prospektif bir araştırmadır. COVID -19 geçirmiş (n=107) ve geçirmemiş (n=193) toplam 300 sağlık çalışanı ile yüz yüze anket yapılmıştır. Katılımcılar, "Sağlık Çalışanları Koronavirüs Stigma Ölçeği" ve "Depresyon, Anksiye te ve Stres Ölçeği (DASS -21)"ni doldurmuştur. Bulgular COVID -19 enfeksiyonu, daha yüksek anksiyete düzeyleri ile ilişkili bulundu (p=0,0 32) ve kronik hastalığı olan bireylerde daha sık görüldü (p=0,046). Kadın katılımcılarda anksiyete ve stres düzeyleri anlamlı olarak daha yüksekti. Stigmatizasyon, anksiyete, depresyon ve stres düzeylerinde artış ile ilişkiliydi (tümü p<0,00 1) ve stigma puanları tüm DASS -21 alt ölçekleri ile pozitif korelasyon gösterdi (tümü p<0,001). Artan gelir düzeyi daha düşük psikolojik semptom puanları ile ilişkiliydi. Çok değişkenli analizlerde COVID -19 enfeksiyonu, kadın cinsiyet, düşük gelir düzeyi ve yüksek stigma puanı anksiyetenin bağımsız belirleyicileri olarak saptandı. Son model, anksiyete puanlarındaki varyansın %21,9'unu açıklamıştır. Sonuç: COVID -19 enfeksiyonu ve stigmatizasyon, sağlık çalışanlarında artmış anksiyete ve psikolojik yük ile ilişkili bulunmuştur. Bu bulgular, mevcut ve gelecekteki pandemilerde sağlık çalışanlarına yönelik psikolojik destek programlarının yanı sıra stigmatizasyonu azaltmaya yönelik müdahalelerin önemini ortaya koymaktadır.
