Faik Can YILAN, Meltem SAYGILI
Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi - 2026;29(3):533-554
Sağlık hizmetleri sunumunda kişisel verilerin korunması sağlık çalışanları için mesleki, etik ve hukuki bir sorumluluktur. Bu çalışmada Türkiye'de 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ile sağlık çalışanlarına yüklenen hukuki sorumluluklara ilişkin bilgi düzeyini değerlendiren bir Türkçe ölçek geliştirmek amaçlanmıştır. İlk aşamada 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun ilgili yayınları sağlık hizmetleri çerçevesinde ele alınarak, 35 sorudan oluşan bir madde havuzu oluşturulmuştur. Kapsam geçerliliği ve dil geçerliliği sağlamak amacıyla hukuk uzmanları ve sağlık çalışanlarının görüşlerine başvurularak kapsam geçerlilik indeksi hesaplanmıştır. Veriler, bir kamu hastanesinde görev yapan 366 sağlık çalışanından yüz yüze anket yöntemiyle toplanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliliği için madde-test korelasyonları, açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Ölçeğin faktör analizine uygun olup olmadığını anlamak amacıyla KMO ve Bartlett testleri uygulanmıştır. Elde edilen ölçek yapısının güvenilirliği iç tutarlık katsayısı (Cronbach's Alpha) ile değerlendirilmiştir. Yapılan analizlerin sonucunda, dört boyuttan ve 20 maddeden oluşan bir ölçek geliştirilmiştir (KMO = 0,845; Bartlett chi2 = 2259,337). Ölçeğin toplam varyansı açıklama oranı %51,177 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin 4 faktörlü yapısının doğrulanması amacıyla gerçekleştirilen doğrulayıcı faktör analizinde modelin uyum iyilikleri değerlerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu (chi²/df = 2,23; p = 0,00; RMSEA = 0,06; GFI = 0,91; AGFI = 0,89; CFI = 0,91; RMR = 0,01) belirlenmiştir. Toplam ölçeğin güvenilirlik katsayısı 0,857; alt boyutlar için güvenilirlik katsayıları sırasıyla 0,810; 0,724; 0,636; 0,690 olarak hesaplanmıştır. Analiz sonuçları, Sağlık Çalışanlarının Kişisel Verilerin Korunması Kapsamındaki Hukuki Sorumluluklarına İlişkin Bilgi Düzeyi Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğunu göstermiştir. Geliştirilen bu Türkçe ölçek, sağlık kurumlarında hasta verilerine erişebilen sağlık çalışanlarının kişisel sağlık verilerinin korunması konusundaki sorumluluklarına ilişkin bilgi düzeyini değerlendirmek üzere kullanılabilir.
