Derya KOYUN, Fatma SÖYLEMEZ, Ali YAŞAR, Mahsum KANDEMİR
Ağrı Tıp Fakültesi Dergisi - 2026;4(3):126-131
Amaç: Tanısal, girişimsel ve cerrahi işlemlerde görev alan sağlık çalışanları, mesleki yaşamları boyunca kronik olarak düşük doz iyonlaştırıcı radyasyona maruz kalabilmektedir. Hematopoietik sistem radyasyona en duyarlı dokular arasında yer aldığından, hematolojik parametreler mesleki radyasyon maruziyetiyle ilişkili biyolojik etkilerin değerlendirilmesinde yararlı göstergeler sağlayabilir. Bu çalışma, kronik düşük doz iyonlaştırıcı radyasyona maruz kalan sağlık çalışanlarında mesleki radyasyon maruziyetinin hematolojik parametreler üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışmaya mesleki olarak radyasyona maruz kalan 60 ve maruz kalmayan 50 sağlık çalışanı dahil edilmiştir. Kişisel dozimetre kayıtları [Hp(10) ve Hp(0.07)] ile çalışma süresi verileri toplanmıştır. Hematolojik parametreler ile lenf nodu ve dalak değerlendirmeleri analiz edilmiştir. Gruplar arası farklar ve doz-yanıt ilişkileri korelasyon analizleri, regresyon modelleri ve ANCOVA kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Radyasyona maruz kalan çalışanlarda hematokrit, eritrosit sayısı (RBC) ve aktive parsiyel tromboplastin zamanı (APTT) kontrol grubuna göre daha yüksek bulunmuştur (p<0.001). Düzeltme sonrasında RBC (F(1,105)=10.31, p=0.002), hematokrit (F(1,105)=9.11, p=0.003) ve APTT (F(1,81)=74.02, p<0.001) açısından gruplar arasındaki farklılık devam etmiştir. Beş yıllık ortalama Hp(10) dozunun medyan değeri 0.31 mSv olup eozinofil düzeyleriyle ilişkili bulunmuştur (p=0.032). Hp(0.07) dozu ise nötrofil sayılarıyla ilişkili bulunmuştur (p = 0.029). Genel olarak gözlenen ilişkilerin zayıf olduğu ve varyansın %10' undan daha azını açıkladığı görülmüştür. Sonuç: Düşük doz mesleki radyasyon maruziyetinin eritrosit indeksleri, eozinofil düzeyleri ve koagülasyon parametrelerindeki farklılıklarla ilişkili olduğu bulunmuştur. Gözlenen ilişkilerin sınırlı büyüklüğüne rağmen, bu bulgular mesleki radyasyon maruziyetinin belirli hematolojik parametrelere yansıyabileceğini düşündürmektedir.
