Edanur GÜRBÜZ TAŞYILDIZ, Ahmet NALBANT, Havvanur UYSAL AKDEMİR, Kaasım Fatih YAVUZ
Journal of Cognitive-Behavioral Psychotherapy and Research - 2026;15(3):127-142
Tükenmişlik; duygusal yorgunluk, depersonalizasyon ve kişisel başarı hissinde azalma ile karakterize olup özellikle tedavi arayışında psikolojik ve pratik engellerle karşılaşan sağlık çalışanları arasında yaygındır. Kabul ve kararlılık terapisi (ACT), psikolojik esnekliği ve değerler doğrultusunda davranmayı destekleyerek tükenmişliği azaltmada umut verici bir yaklaşım olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı, tükenmişlik yaşayan sağlık çalışanları için kendine yardım programından uyarlanan ACT temelli bir müdahalenin uygulanabilirliğini, kabul edilebilirliğini ve ön sonuçlarını değerlendirmektir. Müdahale, tek olgulu deneysel çalışma (TODÇ) deseni kullanılarak terapist eşliğinde yüz yüze seanslar yoluyla gerçekleştirildi. Sekiz seanslık ACT temelli müdahale protokolü uygulanan değerlendirmelerde tükenmişlik ölçme aracı (BAT-TR), kabul ve eylem formu-II (KEF II), değer verme ölçeği (DVÖ) ve kişiselleştirilmiş günlük ölçümler uygulandı. Aşama 1'in tamamlanmasının ardından, bazı değişiklikler yapılarak yeni katılımcıyla Aşama 2'ye geçildi. Müdahale sonuçları görsel analizler, Tau-U ve güvenilir değişim endeksi (GDE) kullanılarak incelendi. Birinci aşamanın GDE analizine göre yalnızca BAT-TR puanında anlamlı bir azalma saptandı ve bu durum tükenmişlik düzeyinde düşüşe işaret etti. Günlük ölçümlerde ise değerlerle temas ve yaşantısal kaçınma puanlarında anlamlı artışlar gözlendi. İkinci aşamada da GDE analizine göre yalnızca BAT-TR puanında anlamlı bir azalma bulundu. Bununla birlikte, günlük ölçümlerin Tau-U analizinde anda olma, yaşantısal kaçınma ve ruminasyon-endişe puanlarında anlamlı azalmalar; değer doğrultusunda yaşama 1 puanında ise anlamlı bir artış belirlendi. Bulgular, kendine yardım protokolünün sağlık çalışanlarında tükenmişlik müdahalesi için uygulanabilir ve kabul edilebilir olabileceğine işaret etmektedir; ancak bu bulguların doğrulanması için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.
