Ahmet BABACAN, İsmail AĞIRBAŞ
Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi - 2025;82(4):579-596
Amaç: Sağlık hizmetlerinin sunulması ve devamlılığı açısından geri ödeme yöntemleri önem arz etmektedir. Geri ödeme yöntemleri sağlık hizmetinin sunumunda kalite ve verimlilik gibi unsurları önemli ölçüde etkilemektedir. Ayrıca sağlık kuruluşlarının sunduğu hizmetin büyüklüğü ve çeşitliliği de geri ödeme sistemlerinden etkilenmektedir. Sağlık hizmeti sunucularına yapılan geri ödeme mekanizmaları çok çeşitli olmakla beraber kaynakların verimli kullanılması ve maliyetlere göre geri ödeme yapılması açısından vaka başı ödeme-TİG (Teşhis İlişkili Gruplar) kullanılan geri ödeme yöntemleri arasında yer almaktadır. Bu itibarla çalışmada geri ödeme yöntemleri genel anlamda anlatılmış vaka başı-TİG yöntemi detaylı olarak ele alınmıştır. Yöntem: Çalışmada Ankara ilinde yer alan 27 hastanenin TİG verileriyle vaka karma indeksleri (VKİ) hesaplanmıştır. Çalışılan hastaneler rol gruplarına göre değerlendirilerek vakaların ağırlık dereceleri ve maliyet gereksinimleri kıyaslanmıştır. Ayrıca çalışılan hastanelerde global bütçeye göre gönderilen fiili ödenekleri TİG-VKİ'ye göre oluşan bütçe ödenekleri ile karşılaştırılmış ve arada oluşan farklar vurgulanmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular vaka başı- TİG'e göre geri ödeme yapılmasının sağlık hizmeti sunucularının finansal sürdürülebilirlikleri açısından önem arz etmektedir. Bulgular: A rol grubu hastanelerin B ve C grubu hastanelere göre VKİ değerleri daha yüksek çıkmıştır ve A rol grubu hastaneler TİG-VKİ'ye göre ödenek planlaması yapılmamasından negatif etkilenmiştir. C rol grubu hastaneler ise en fazla pozitif yönde etkilenen hastanelerdir. Eğer TİG-VKİ'ye göre bir planlama yapılmış olsaydı hastanelerin ödenek dağılım tablosu çok farklı şekilde oluşacaktı. TİG-VKİ'ye göre yapılan ödenek planlama vakaların kompleksliliği ve maliyetleri dikkat almasından dolayı A grubu hastanelerin B ve C grubu hastanelere göre daha doğru bir ödenek dağılımına neden olacaktır. Sonuç: Ankara iline bağlı Sağlık Bakanlığı hastaneleri TİG verileri ile rol gruplarına göre ayrılarak analiz edilmiş ve VKİ hesaplamaları yapılmıştır. Beklenildiği gibi A rol grubu hastanelerin B ve C grubu hastanelere göre VKİ değerleri daha yüksek çıkmıştır. TİG-VKİ'ye göre geri ödeme yapılması durumunda A rol grubu hastanelerinin diğer rol gruplarına göre daha fazla ağır ve kompleks vakalara baktığı, kaynak gereksinimi açışından daha fazla ödenek ihtiyacı olduğu görülmektedir. Anahtar Kelimeler: GERİ ÖDEME, VAKA KARMA İNDEKSİ, TEŞHİS İLİŞKİLİ GRUPLAR
