Perihan CİHANER, Bülent DEMİR
Uluslararası Hakemli Akademik Spor Sağlık ve Tıp Bilimleri Dergisi - 2026;16(59):20-54
Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, sağlık hizmetlerine erişimin yalnızca fiziksel yakınlıkla sınırlı olmadığını ortaya koymaktır. Özellikle bireylerin sağlık hizmetlerine erişim algısını etkileyen bireysel, ekonomik, teknolojik ve yapısal faktörleri çok boyutlu bir çerçevede incelemektir. Ayrıca bu doğrultuda politika önerileri geliştirmektir. Kapsam: Araştırma, İstanbul ilinde yer alan Bakırköy, Başakşehir, Küçükçekmece ve Ümraniye ilçelerinde yaşayan bireyleri kapsamaktadır. Çalışma, farklı sosyoekonomik özelliklere sahip ilçelerde yaşayan bireylerin sağlık hizmetlerine erişim algılarını karşılaştırmalı olarak ele almaktadır. Yöntem: Araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veriler, örneklem grubunu oluşturan bireylerden "Sağlık Hizmetlerinde Algılanan Erişim Ölçeği" aracılığıyla toplanmıştır. Ölçek; erişilebilirlik, ulaşılabilirlik, uygunluk ve kabul edilebilirlik olmak üzere dört alt boyuttan oluşmaktadır. Elde edilen veriler istatistiksel analiz yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırma bulgularına göre katılımcıların sağlık hizmetlerine ilişkin en yüksek algıya erişilebilirlik boyutunda sahip oldukları tespit edilmiştir. Buna karşın, ulaşılabilirlik boyutunda ciddi sorunlar yaşandığı belirlenmiştir. Özellikle Başakşehir ilçesinde bulunan Çam ve Sakura Şehir Hastanesi'ne yönelik fiziksel ulaşım güçlükleri, bireylerin ulaşılabilirlik algısını olumsuz etkilemiştir. Ayrıca sağlık hizmetlerinin ekonomik yükünün yüksek olması ve kamu sağlık kurumlarının kapasite ve hizmet kalitesi açısından beklentileri karşılayamaması sorun oluşturmaktadır. Bu durum katılımcıların memnuniyet düzeyini önemli ölçüde düşürmüştür. Sosyoekonomik düzeyi düşük bireylerde sağlık hizmetlerine erişim algısının daha zayıf olduğu saptanmıştır. Yine bu durum sağlık alanındaki eşitsizliklerin sürdüğünü göstermiştir. Teknolojik araçlara erişimi olan bireylerde daha yüksek erişim algısı gözlemlenirken, dijital olanaklardan yararlanamayan bireylerde erişim algısının düşük olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Bu çalışma, Türkiye'de sağlık sistemine duyulan güvenin, algılanan hizmet kalitesinin ve sağlık politikalarının bireylerin günlük deneyimleri üzerinden şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bulgular, sağlık hizmetlerinde erişimin eşitlikçi, sürdürülebilir ve kapsayıcı bir yaklaşımla yeniden ele alınması gerektiğini göstermektedir. Özellikle ulaşılabilirlik, ekonomik karşılanabilirlik ve dijital eşitsizliklerin azaltılmasına yönelik politikaların geliştirilmesi, Türkiye sağlık sistemi açısından temel bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır.
