Mustafa ÖZER, Hakan ÇELİK, Betül ÖZEN, Zeliha KAYA ERTEN
Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi - 2025;12(3):926-943
Amaç: Çalışma, Sağlık İnanç Modeli kullanılarak 65 yaş üstü bireylerin karantina sırasındaki COVID -19 algılarını derinlemesine incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması deseninde yürütülmüştür. Maksimum çeşitlilik tercih edilerek belirli kriterlere uygun çalışma grubu oluşturulmuştur. Araştırmanın örneklemini, yaş ortalaması 69 olan sekiz erkek ve beş kadından oluşan toplam 13 yaşlı birey oluşturmuştur. Katılımcıların çoğunluğu kırsal bölgede yaşamış (n=7) ve üç kişi COVID -19 geçirmiştir. Ayrıca, katılımcılar arasında en yaygın görülen kronik hastalıkların hipertansiyon (n=8) ve diyabet (n=7) olduğu belirlenmiştir. Katılımcılarla yapılan görüşmelerde, içerik ve kavramsal bütünlüğü sağlamak amacıyla hazırlanmış 12 soruluk yarı yapılandırılmış bir görüşme formu kullanılmıştır. Veri toplama süreci, katılımcıların kendilerini en rahat hissettikleri ortamlar olan kendi evlerinde yüz yüze görüşmeler yoluyla gerçekleştirilmiştir. Bulgular : COVID -19 algılanan duyarlılığını daha çok virülan hastalık, hastalığa yakalanma, hastalığı bulaştırma ve ölüm olarak ifade etmişlerdir. Algılanan şiddette ise hastalığa yakalanacaklarını ve öleceklerini belirtmişlerdir. Karantina sırasında evde kalma ve hijyen kuralları, katılımcıların çoğu tarafından faydalı olarak değerlendirilmiştir. Ancak bazı katılımcılar, karantinanın stres, yalnızlık, hareketsizlik ve zararlı etkiler yarattığını ifade etmiştir .Algılanan engelleri ağırlıklı olarak temel ve sağlık ihtiyaçlarının engellenmesi ile ilişkilendirmişler ve öz yeterliliği sabırlı olmak, başarılı olmak ve kurallara uymak olarak tanımlamışlardır. Sonuç: Karantina sürecinde yaşlıların COVID -19 algılarını etkileyen faktörlerin Sağlık İnanç Modeli tarafından tanımlandığına ve bu faktörlerin önleyici sağlık davranışlarının geliştirilmesi için önemli olduğuna inanılmaktadır.
