Pınar DURU, Figen AKAY, Özlem ÖRSAL
Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi - 2026;11(1):1-12
Bu çalışma, bakanlık çalışanlarının sağlık okuryazarlığı (SOY) düzeylerini ve Tip 2 diyabet (T2D) gelişim risklerini incelemeyi ve SOY ile T2D gelişim riski arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçlamıştır. Kesitsel tasarımda yürütülen çalışma, Ekim 2020-Mart 2021 tarihleri arasında Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nda çalışan 351 katılımcıdan elde edilen verileri kapsamaktadır. Veri toplamada Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32) ve Finlandiya Diyabet Risk Skoru (FINDRISC) kullanılmıştır. Katılımcıların SOY ortalama puanı 31,92+/-7,85 olup çalışanların %59'unun SOY düzeyinin sorunlu/yetersiz olduğu belirlenmiştir. Çalışanların %9,4'ü önümüzdeki 10 yıl içinde T2D geliştirme açısından "yüksek", %1,1'i ise "çok yüksek" risk grubunda yer almıştır. Tanımlayıcı bulgular SOY düzeyi azaldıkça T2D riskinin arttığını göstermiştir. Ancak çoklu doğrusal regresyon analizinde, yaş ve genel sağlık algısı gibi değişkenler kontrol edildiğinde, SOY'nın T2D riski ile bağımsız bir ilişkisi göstermediği saptanmıştır. Bu bulgular, SOY'nın doğrudan bir belirleyici olmasa da koruyucu sağlık davranışları ile ilişkisi nedeniyle diyabetten korunma programlarında dikkate alınması gereken bir unsur olduğunu göstermektedir. Çalışanlarda düşük SOY'nın yaygın olması, diyabet önleme girişimlerinde SOY'nın sistematik olarak değerlendirilmesi ve güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. SOY ile T2D riski arasındaki potansiyel nedensel ilişkilerin daha iyi anlaşılabilmesi için boylamsal çalışmalara ihtiyaç vardır.
