Gülay YAZICI, Erdal CEYLAN, Ayşegül AKCA, Perver KARŞIGİL, Halil Tayyip UYSAL, Burçin AYSU
Sağlık Akademisyenleri Dergisi - 2026;13(3):772-784
Sağlık okuryazarlığı, sağlığın korunması ve sürdürülmesi için sağlık ile ilgili bilgilere ve hizmetlere erişebilme, erişilen bilgileri anlayabilme, değerlendirebilme ve kullanabilme becerisi olarak tanımlanmaktadır. Düşük sağlık okuryazarlığı toplumlarda yaygın bir sorundur. Sağlık okuryazarlığını geliştirmeye yönelik çeşitli müdahalelerin etkinliği ortaya konulmuş olsa da sağlık okuryazarlığını ele alan çok paydaşlı bir yaklaşım eksikliği dikkat çekmektedir. Bu çalışmanın amacı, toplumun sağlık okuryazarlığını ele almak için farklı bileşenleri içeren bütüncül ve kapsayıcı bir model geliştirilmesidir. Sağlık okuryazarlığını geliştirmeye yönelik uzman görüşleri, literatür incelemeleri, modelleme ile bütüncül bir yaklaşımdan yararlanılarak Sağlık Okuryazarlığı Örümcek Modeli geliştirildi. Model bilimsel bilgiye dayanan, eğitim, araştırma ve uygulamaya yönelik herkes için erişilebilirliği hedefleyen müdahale alanları sunan kapsayıcı bir yapıdadır. Modelin amacı okul, hastane ve tüm halk sağlığı ortamlarında uygulanabilecek yeni bir sağlık okuryazarlığı çerçevesi geliştirmektir. Bu doğrultuda modelde; geleneksel medya, üniversiteler, sağlık hizmetleri, sivil toplum kuruluşları, yerel yönetimler, dijital, ilk-orta öğretim ve politika yapıcılar olmak üzere sekiz bileşen belirlendi. Sağlık Okuryazarlığı Örümcek Modeli, bireylerin ve toplumun sağlık okuryazarlığını geliştirmede yenilikçi, iş birlikçi, katılımcı, destekleyici bir yaklaşım sunmaktadır. Herkes için erişilebilir sağlık okuryazarlığı girişimlerine odaklan ve güçlü bir teorik temele dayanan model, eğitim, araştırma, uygulama ve politika geliştirmede kullanılabilir.
