Enver GÜVEN, Senem GÜNER, Serap ALSANCAK, Ali Koray ÖZGÜN, Yunis AKKAŞ, Ahmet Gökhan ACAR
Türk Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi - 2025;36(3):323-329
Amaç: Plantar basınç dağılımındaki değişiklikler, tüm vücut bileşenlerinin birbirine göre konumlanmasını etkileyerek denge üzerinde rol oynayabilir. Bu çalışmanın amacı, dokulu 3B yazıcıyla üretilmiş propriyoseptif tabanlıkların sağlıklı bireylerde statik ve dinamik dengeye etkisini incelemektir. Yöntem: Çalışmaya 18-24 yaş aralığında, 20'si erkek ve 20'si kadın olmak üzere toplam 40 sağlıklı birey dahil edilmiştir. Tüm katılımcılar, aynı ayakkabı içinde iki farklı tabanlık koşulunda 3B yazıcıyla üretilmiş dokulu tabanlık ve katılımcının kendi mevcut tabanlığı rastgele sırayla test edilmiştir. Değerlendirmeler, 3B yazıcıda üretilen dokulu tabanlıklar ve katılımcıların mevcut tabanlıkları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Fonksiyonel mobiliteyi değerlendirmek için timed up and go (TUG) testi uygulanmıştır. Statik denge değerlendirmesi için gözler açık ve gözler kapalı tek ayak denge testi; dinamik denge değerlendirmesi için yıldız denge testi (star excursion balance test, SEBT) kullanılmıştır. Bulgular: Tek ayak denge testi (gözler açık/kapalı), TUG testi ve SEBT sonuçları arasında genel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Gözler kapalı tek ayak denge testinde sağ ayakta, tabanlık olmadan elde edilen süre anlamlı olarak daha yüksektir; sol ayakta ise fark istatistiksel olarak anlamlı değildir. Kadın katılımcılar değerlendirildiğinde, gözler kapalı sağ ayak denge süresi tabanlıksız durumda anlamlı biçimde artmış, sol ayakta ise anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Sonuç: Dokulu 3B propriyoseptif tabanlıklar, sağlıklı genç yetişkinlerde dinamik dengeyi etkilemezken; kadınlarda statik dengeyi olumsuz yönde etkilemiş ve TUG testi sonuçlarına anlamlı bir katkı sağlamamıştır. İleriki çalışmalarda, uzun dönem kullanım etkisi ile yürüme parametreleri, elektromiyografi ve elektroensefalografi ölçümleri de göz önünde bulundurularak denge üzerine daha kapsamlı incelemeler yapılması önerilmektedir.
