Hatice DEVECİ ŞİRİN
Genel Tıp Dergisi - 2026;36(2026):1-11
Amaç: Bu araştırmanın amacı, son 28 yılda sanal gerçeklik maruz bırakma konu alanında akademide artan ilgiliyi değerlendirmek için bibliyometrik analiz ve bibliyografik görselleştirme haritaları kullanarak konu ile ilgili akademik araştırmalara genel bir bakış sağlamaktır. Gereç ve yöntem: Araştırmaya 1996-2024 yılları arasında WoS veri tabanında indekslenen 585 yayın dahil edilmiştir. Araştırma kapsamında, sanal gerçeklik maruz bırakma terapisi müdahaleleri konusunda bilimsel üretimle ilgili bilgiler elde edilmiş ve bu yolla alanının evrimini şekillendiren anahtar kelimelerin, yazarların, kurumların, dergilerin ve konuların katkılarını anlamayı sağlamaya yönelik olarak bibliyometrik araştırma metodolojisi uygulanmıştır. Çalışma alanında bilimsel üretim performansını ortaya koymak için (I) Bilimsel üretim analizleri, (II) Başlıca yazar katkısı, (III) Sık atıfta bulunulan dokümanlar, (IV) Ülke ve bölge katkısı olmak üzer dört temel başlık altında tablolar ve grafikler oluşturulmuştur. Çalışma alanının entelektüel yapısının ortaya koymak için ise (I) Yazar anahtar kelime eş oluşum ağı, (II) Atıf Yapılan Yazarların Ortak Atıf Ağı, (III) Bilimsel Dergilerin Ortak Atıf Ağı olmak üzere üç temel başlık altında tablolar ve haritalar oluşturulmuştur. Bulgular: Bilimsel üretim analizleri kapsamında 2024 yılının en fazla üretim yapılan yıl olduğu belirlendi. Çalışmaların büyük çoğunluğu psikoloji ve psikiyatri alanlarında yoğunlaştı. En yüksek yayın sıklığına sahip yazarlar ağırlıklı olarak Amerika ve Avrupa merkezli araştırma kurumlarına bağlıyken, Amerika Birleşik Devletleri en önemli katkı sağlayan ülke olarak öne çıkmıştır.Türkiyeden WoS'ta taranan kaynaklarda yayımlanan üç çalışma bulunmaktadır. Çalışmalar özgül fobi ve inme sonrası rehabilitasyon sürecinde VR teknolojisinin etkililiğine odaklanmaktadır.. Kaynak ve dergi atıf analizine göre, Behaviour Research and Therapy alandaki en etkili dergi olarak ortaya çıkmıştır. Yazar anahtar kelime eş-oluşum ağı analizi, sanal gerçeklik, maruz bırakma terapisi, anksiyete, rehabilitasyon, anksiyete bozukluğu ve sosyal anksiyete gibi terimlerin sıklıkla eş-oluşum gösterdiğini ve tematik bağlantılara işaret ettiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, atıf yapılan yazarların ortak atıf ağı analizi, alanın entelektüel yapısının öncelikle anksiyete ve stresle ilişkili bozukluklar, travma ve rehabilitasyonla ilgili konular etrafında toplandığını göstermiştir. Sonuçlar: Araştırma sonuçları sanal gerçeklik maruz bırakma terapisi müdahaleleri ile ilgili mevcut ilgi alanlarının ve araştırma potansiyelinin belirlenmesine olanak sağlanmaktadır.
