Serol DEVECİ, Celalettin ÇEVİK, Hakan BAYDUR, Fatih ÖNSUZ, Selma TOSUN, Alp ERGÖR
Osmangazi Tıp Dergisi - 2026;48(4):749-762
Bu araştırma, sanayi sektöründe çalışan bireylerin sosyodemografik özellikleri ile COVID-19 bilgi, tutum ve davranışları arasındaki ilişkiyi incelemek ve sağlık okuryazarlığının bu yapı üzerindeki etkisini yapısal eşitlik modellemesi ile değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Kesitsel tipteki çalışma Manisa ve Eskişehir'deki iki sanayi kuruluşunda çalışan 543 kişi ile yüz yüze görüşülerek yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32)" ve "COVID-19 Bilgi, Tutum ve Davranış Ölçeği (CBTDÖ)" kullanılmıştır. Verilerin analizinde Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, Spearman korelasyon analizi, ordinal lojistik regresyon ve yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Yapısal eşitlik modellemesi sonuçlarına göre sağlık okuryazarlığının COVID-19 bilgi, tutum ve davranışları üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkisi olduğu belirlenmiştir (beta = 0.26, p < 0.01). Korelasyon analizlerinde sağlık okuryazarlığı ile COVID-19'a ilişkin bilgi ve davranış boyutları arasında zayıf ancak anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Ayrıca sağlık durumunu iyi olarak algılayan ve çocuk sahibi bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin daha yüksek olduğu bulunmuştur. Bu bulgular, sağlık okuryazarlığının bireylerin COVID-19'a ilişkin bilgi, tutum ve davranışlarını şekillendiren önemli bir belirleyici olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, etki büyüklüklerinin sınırlı olması sağlık davranışlarının yalnızca bilişsel faktörlerle değil, aynı zamanda sosyal ve çevresel etmenlerle de ilişkili olduğunu düşündürmektedir. Sonuç olarak, sanayi çalışanlarına yönelik sağlık okuryazarlığını geliştirmeye yönelik eğitim programlarının planlanması, sade ve görsel temelli sağlık iletişimi materyallerinin kullanılması ve sağlık okuryazarlığının iş sağlığı politikalarına entegre edilmesi önerilmektedir.
