SEVİL KURBAN, İDRİS MEHMETOĞLU
Genel Tıp Dergisi - 2007;17(2):123-129
Amaç: Bu derlemede normal ve patolojik durumlardaki santral sinir sistemi kolesterol metabolizması gözden geçirilmiş ve diğer dokulardaki kolesterol metabolizması ile karşılaştırılmıştır. Ana bulgular: Santral sinir sistemi vücut ağırlığının % 2'sini oluşturmasına rağmen vücutta bulunan serbest kolesterolün yaklaşık % 25'ini içerir. Santral sinir sistemi ile ekstrahepatik dokuların kolesterol metabolizması arasında büyük farklılıklar vardır. Beyin dışındaki dokular ihtiyaçları olan kolesterolü kendileri sentezlerler veya dolaşımdan sağlarlar. Beyinde ise kan beyin bariyeri dolaşımdan beyne kolesterol geçişini engellemekte ve beyindeki bütün kolesterol de novo sentezlenmektedir. Dolaşımdan santral sinir sistemine kolesterol geçişi olmamasına rağmen beyinden dolaşıma kolesterol, 24S-hidroksikolesterol olarak geçmekte ve bunun miktarı da vücutta hareket eden kolesterolün yaklaşık % 0,9'unu oluşturmaktadır. Bu oran Alzheimer ve Nieman Pick tip C gibi nörodejeneratif hastalıklarda değişmektedir. Sonuç: Vücut kolesterol metabolizmasındaki değişiklikler santral sinir sisteminde ApoE yapımı ve sterol resirkülasyonunda değişikliklere sebep olarak nöron ve miyelinin yapısına etki eder. Bundan dolayı, kolesterol turnoveri ve bu olaylardaki kontrol mekanizmalarının açığa çıkarılması nörodejeneratif hastalıkların etyolojisinin en azından bir kısmını anlamamızı sağlayacaktır.
