Güzide TOMAS, Şeyma BAŞLILAR, Mustafa DÜGER
Dicle Tıp Dergisi - 2026;53(3):617-626
Amaç: Sarkoidoz, değişken klinik seyir ve nüks potansiyeli ile karakterize heterojen, multisistemik granülomatöz bir hastalıktır. Güncel ATS, BTS ve ERS rehberleri, klinik değerlendirme ve uzun dönem izleme katkı sağlayabilecek erişilebilir biyobelirteçlere olan ihtiyacı vurgulamaktadır. Nötrofil lenfosit oranı (NLO) ve trombosit lenfosit oranı (TLO) gibi inflamatuvar hematolojik indeksler, sarkoidozda hastalık aktivitesinin potansiyel belirteçleri olarak araştırılmıştır. Bu çalışmada, başlangıç NLO ve TLO değerlerinin sarkoidoz hastalarında klinik fenotip ve nüks ile ilişkisini değerlendirmeyi amaçladık. Yöntemler: Bu tek merkezli retrospektif çalışmada, Ocak 2014 ile Haziran 2024 tarihleri arasında sarkoidoz tanısıyla izlenen erişkin hastalar incelendi. Tanı sırasında eşlik eden enfeksiyonu bulunan, HIV enfeksiyonu olan, aktif malignitesi, hematolojik hastalığı veya eşlik eden tüberkülozu bulunan ya da klinik/laboratuvar verileri eksik olan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Başlangıç tam kan sayımı parametreleri kullanılarak NLO ve TLO değerleri hesaplandı. İzlem sürecindeki nüks durumu kaydedildi ve nüks gelişen hastalarda nüks sırasındaki laboratuvar parametreleri ayrıca değerlendirildi. İnflamatuvar indeksler ile nüks arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla grup karşılaştırmaları, ROC analizleri ve çok değişkenli lojistik regresyon analizleri yapıldı. Bulgular: Toplam 198 hasta çalışmaya dahil edildi ve 32 hastada (%16,2) nüks gelişti. Nüks gelişen hastalarda başlangıç NLO (medyan 2,6'ya karşı 2,1; p=0,003) ve TLO (medyan 208,6'ya karşı 132,3; p<0,001) değerleri, nüks gelişmeyen hastalara göre anlamlı derecede yüksekti. Nüks gelişen hastalarda hem NLO hem de TLO değerleri, nüks döneminde başlangıç değerlerine kıyasla anlamlı olarak arttı (NLO 6,7'ye karşı 2,6; p<0,001; TLO 393,6'ya karşı 208,6; p=0,004). ROC analizinde nüks açısından mütevazı düzeyde ayırt edici performans saptandı ve NLO için AUC değeri 0,669, TLO için ise 0,715 olarak bulundu. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde ileri radyolojik evre (Evre 2 -4), yüksek başlangıç NLO ve yüksek başlangıç TLO değerlerinin nüks ile bağımsız olarak ilişkili olduğu gösterildi. Sonuç: Nüks gelişen sarkoidoz hastalarında başlangıç ve nüks dönemindeki NLO ve TLO değerleri anlamlı derecede yüksek bulundu. Bu indeksler arasında TLO, NLO'ya kıyasla daha iyi ayırt edici performans gösterdi. Bu biyobelirteçler tek başına prediktif araçlar olarak değerlendirilmemekle birlikte, sarkoidoz hastalarının klinik değerlendirilmesi ve uzun dönem izlemlerinde destekleyici bilgi sağlayabilir. Klinik uygulamadaki yerlerinin doğrulanabilmesi için prospektif çok merkezli çalışmalara ihtiyaç vardır.
