Zeliha KÖSE, Kenan KIBICI
Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;11(2):129-143
Amaç: Bu çalışma, OECD ülkelerinde nüfusun yaşlanması ile maliyet nedeniyle sağlık hizmetlerine erişim arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Yöntem: Araştırmada, 2000-2023 dönemini kapsayan 15 OECD ülkesine ait 102 ülke-yıl gözleminden oluşan dengesiz panel veri seti kullanılmıştır. Ülke düzeyinde kümelenmiş sağlam standart hatalara sahip sabit etkiler ve rassal etkiler modelleri tahmin edilmiştir. Hausman testi sonucuna göre rassal etkiler modeli tercih edilen model olarak belirlenmiştir. Bulgular: Tercih edilen rassal etkiler modelinde nüfusun yaşlanması ile maliyet nedeniyle vazgeçilen sağlık konsültasyonları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (beta = -0,155; %95 GA: -0,800 - 0,489; p = 0,637). Açıklayıcı değişkenlerin hiçbirisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamış ve modelin genel anlamlılığı da doğrulanmamıştır (Wald chi²(5) = 6,91; p = 0,227). Yaşam beklentisi sabit etkiler modelinde pozitif ve anlamlı bir ilişki göstermesine rağmen (beta = 1,035; p = 0,038), bu ilişki tercih edilen rassal etkiler modelinde anlamlı değildir (beta = 0,414; p = 0,255). Sonuç: Bulgular, nüfusun yaşlanmasının tek başına seçilen OECD ülkelerinde maliyet nedeniyle sağlık hizmetlerine erişimi açıklamadığını göstermektedir. Sağlık sistemi ve bağlamsal göstergeleri içeren ileri araştırmalar, sağlık hizmetlerine erişilebilirliğin daha kapsamlı biçimde anlaşılmasına katkı sağlayabilir.
