Koray ÖZDEMİR, Kürşat Tuğrul OKUR, Güvenir OKÇU
Ege Tıp Bilimleri Dergisi - 2026;9(2):36-46
AMAÇ: Bu çalışmanın temel amacı, yüksek enerjili yaralanmaya bağlı segmental femur cisim kırığı nedeniyle başarılı şekilde tedavi edilen hastaların uzun dönem fiziksel ve mental sağlık skorlarının yaşa uyumlu genel popülasyon normatif değerlerine ulaşıp ulaşmadığını test etmektir. İkincil amaçlar; sonuçların klinik ve cerrahi belirleyicilerini çoklu doğrusal regresyon ile incelemektir. GEREÇ ve YÖNTEM: Ocak 2006 ile Aralık 2016 arasında segmental femur cisim kırığı nedeniyle tedavi edilen 40 hastanın 29'u (%72,5) çalışmaya alındı. Sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi EuroQol beş boyutlu beş seviye anketi (EQ-5D-5L) ve Türkçe Short Form 36 (SF-36) ile değerlendirildi. SF-36 ve EQ-5D-5L sonuçları yaş uyumlu Türk normatif veriler ile karşılaştırıldı. EQ-5D-5L indeksi hem İtalyan hem de Birleşik Krallık (UK) değer setleri ile hesaplandı. İmplant tipine göre alt grup analizleri Kruskal-Wallis testi ile, eşlik eden yaralanma varlığına göre karşılaştırma Mann-Whitney U testi ile yapıldı. Yaş, cinsiyet, takip süresi, eşlik eden yaralanma ve implant tipini bağımsız değişken olarak içeren çoklu doğrusal regresyon modelleri kuruldu. BULGULAR: Toplam 29 hasta dahil edildi (medyan yaş 36,0 yıl; %86,2 erkek; medyan takip 5 yıl). SF-36 PCS medyan değeri 41,55 (IQR 27,02-51,99) yaşa uyumlu Türk normatifinden anlamlı düşüktü (p<0,001; norm değerinin %73,5'i), MCS medyan 54,65 (IQR 28,86-58,57) ise normatif düzeydeydi (p=0,552). EQ-5D-5L indeksi (medyan 0,950) ve EQ-VAS (medyan 80,0) da normatif değerlerden anlamlı farklılık göstermedi (sırasıyla p=0,181 ve p=0,073). Eşlik eden yaralanması olan hastalarda PCS anlamlı şekilde daha düşüktü (medyan 31,56'a karşı 49,06; p=0,031). Çoklu doğrusal regresyonda PCS modeli anlamlıydı (R²=0,434; F-p=0,035) ve takip süresi bağımsız bir belirleyici olarak öne çıktı (beta=2,58; p=0,020). EQ-VAS modelinde yaş (beta=-0,40; p=0,012) ve takip süresi (beta=1,97; p=0,010) bağımsız belirleyicilerdi (R²=0,608; F-p=0,001). EQ-5D-5L indeksi İtalyan değer setiyle 0,950, UK değer setiyle 0,937 olarak hesaplandı; iki değer seti arasında çok güçlü korelasyon vardı (Spearman rho=0,982). İmplant tipine göre yaşam kalitesi skorlarında anlamlı farklılık saptanmadı (tüm p>0,15). Role physical, bodily pain, social functioning ve role emotional alt boyutlarında belirgin tavan etkisi (>%40) gözlendi. SONUÇ: Yüksek enerjili segmental femur cisim kırıklarının başarılı cerrahi tedavisi sonrasında uzun dönemde fiziksel sağlık skorları popülasyon normuna ulaşamamakta, buna karşın mental sağlık skorları ve global yaşam kalitesi göstergeleri (MCS ve EQ-5D-5L indeksi) normatif düzeyi yakalamaktadır. Eşlik eden yaralanma varlığı fiziksel sağlığı bağımsız şekilde olumsuz etkileyen bir belirleyicidir; daha uzun takip süresi ise daha iyi fiziksel sağlık ve EQ-VAS skoru ile ilişkilidir. EQ-5D-5L indeksi değer seti seçiminden minimal etkilenmektedir.
