Zeyneb İrem YÜKSEL SALDUZ, Aclan ÖZDER
Bezmialem Science - 2026;14(2):180-188
Amaç: Selenyum (Se) ve D vitamini, metabolik sağlık ve insülin duyarlılığı ile ilişkili önemli mikro besin öğeleridir. Bu çalışmada, periyodik sağlık muayenesi için başvuran hastalarda Se eksikliği ile insülin direnci (IR) arasındaki ilişkinin araştırılması ve ayrıca D vitamini ile Se'nin IR üzerindeki olası sinerjik rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntemler: Bu kesitsel çalışma, Bezmialem Vakıf Üniversitesi Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerinde periyodik sağlık muayenesine başvuran 161 yetişkin hastada serum Se düzeyleri, D vitamini ve IR arasındaki ilişkiyi incelemiştir. Serum Se düzeyleri indüktif eşleşmiş plazma kütle spektrometrisi yöntemiyle, D vitamini düzeyleri ise sıvı kromatografi-kütle spektrometrisi yöntemiyle ölçülmüştür. İstatistiksel analizler SPSS(R) yazılımı (versiyon 22) kullanılarak yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<=0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Hastaların ortalama yaşı 39,31+/-13,20 yıl idi. Çalışma popülasyonunun %72'si (n=116) kadındı. Ortalama vücut kitle indeksi 25,83+/-4,81 olarak bulundu. Hastaların ortalama Se düzeyi 71,66+/-11,56 µg/L idi. Katılımcıların %35'inde IR [IR'nin homeostatik model değerlendirmesi (HOMA-IR >=2,5)] saptandı ve Se eksikliği olanlarda IR prevalansı anlamlı olarak daha yüksekti (<63 µg/L, p=0,016). Se eksikliği olan hastalarda D vitamini düzeyleri daha düşük (p=0,001) ve HOMA-IR değerleri daha yüksek bulundu (p=0,006). Sonuç: Bulgular, Se ve D vitamini eksiklikleri ile bozulmuş insülin duyarlılığı ve değişmiş metabolik belirteçler arasında sinerjik bir ilişki olduğunu göstermektedir.
