Atakan Emengen, Eren Yilmaz, Ayse Uzuner, Aykut Gokbel, Savas Ceylan
Batı Karadeniz Tıp Dergisi - 2025;9(3):432-438
Amaç: Sellar ksantogranüloma (XG), radyolojik ve klinik olarak sıklıkla Rathke yarığı kistleri veya kraniofaringiomlarla karışan, nadir görülen, tümör benzeri inflamatuvar bir lezyondur. Endoskopik endonazal yaklaşım (EEA), bu orta hat kistik lezyonları için tercih edilen cerrahi yol haline gelmiştir; ancak optimal rezeksiyon düzeyi ve ameliyat sonrası sonuçlara ilişkin veriler sınırlıdır. Bu çalışmada, üçüncü basamak bir kafa tabanı merkezinde endoskopik endonazal yaklaşımla tedavi edilen patolojik olarak doğrulanmış sellar ve suprasellar ksantogranülomaların klinik, radyolojik ve cerrahi özellikleri analiz edilmiştir. Gereç ve Yöntemler: 1997-2025 yılları arasında gerçekleştirilen 6.597 endoskopik endonazal cerrahi içeren prospektif olarak tutulan bir veri tabanının retrospektif incelemesi sonucunda, histolojik olarak doğrulanmış sekiz ksantogranüloma olgusu belirlenmiştir. Demografik veriler, başvuru semptomları, görüntüleme bulguları, cerrahi yaklaşım, rezeksiyon düzeyi ve ameliyat sonrası sonuçlar analiz edilmiştir. Bulgular: Kohortta beş kadın ve üç erkek hasta yer almakta olup, ortanca yaş 26,5 (dağılım 13-67) idi. Lezyonlar beş hastada (%62,5) suprasellar, üç hastada (%37,5) sellar yerleşimliydi. Yedi hastada (%87,5) total rezeksiyon, bir hastada (%12,5) subtotal rezeksiyon gerçekleşti-rildi. Bir hastada (%12,5) genişletilmiş suprasellar yaklaşımdan sonra ameliyat sonrası beyin omurilik sıvısı (BOS) kaçağı, bir diğer hastada ise geçici diabetes insipidus gelişti; başka komplikasyon gözlenmedi. Takip süresince nüks saptanmadı. Sonuç: Sellar ksantogranülomalar, Rathke yarığı kistleri ve kraniofaringiomlarla benzer özellikler gösteren, benign inflamatuvar-dejeneratif lezyonlardır ve bu nedenle preoperatif tanı sıklıkla güçtür. Endoskopik endonazal cerrahi, BOS kaçağı derecesine göre uyarlanmış rekonstrüksiyon ve bireyselleştirilmiş kapsül yönetimi ile düşük morbiditeyle etkili bir dekompresyon sağlar. Uzun dönem radyolojik izlem, agresif yeniden cerrahiye tercih edilmelidir. Anahtar Kelimeler: ENDOSKOPİK ENDONAZAL YAKLAŞIM, SELLA, HİPOFİZ, KSANTOGRANÜLOMA
