Cansu Selin YURTSEVEN
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - 2026;18(3):1159-1174
Şema terapi, bireyin çocukluk döneminde oluşan ve yaşam boyu bilişsel, duygusal ve davranışsal düzeyde etkisini sürdüren erken dönem uyum bozucu şemaları hedef alan bütüncül bir psikoterapi yaklaşımıdır. Şemalar, genellikle bireyin temel ihtiyaçlarının zedeleyici biçimde engellenmesiyle gelişen derin ve soyut yapılar olmaları sebebiyle bireyler tarafından doğrudan fark edilmesi zor yapılardır. Bu bağlamda metaforlar, soyut olan şemaların karmaşık yapılarını somutlaştırmanın yanı sıra terapötik sürecin kolaylaşmasını sağlayan araçlardır. Bu çalışmanın amacı, şema terapinin önemli bir aşaması olan psikoeğitim evresinde danışanların erken dönem uyum bozucu şemaları daha kolay anlamalarını sağlamak amacıyla metaforları kullanmak ve terapötik anlatımı güçlendirmektir. Çalışmada, her bir şema için özgün birer metafor geliştirilmiştir. Bu metaforlar, danışanın tekrarlayan örüntülerini anlamalarına, yaşamlarına ve tercihlerine dair farkındalık kazanmalarına ve terapi sürecine aktif katılım sağlamalarına yardımcı olmayı hedeflemektedir. Yanı sıra makalede metaforların terapi sürecindeki içgörü kazanma, direnci fark etme ve dirençle başa çıkma, duygusal regülasyonu kolaylaştırma ve yeniden çerçevelemeyi sağlama gibi işlevleri de çok boyutlu biçimde ele alınmıştır. Bu derleme, terapistlere gelecekte yapılacak olan hem nitel hem de nicel çalışmalara kavramsal bir temel oluşturmayı hedeflerken aynı zamanda şema odaklı müdahaleler için özgün ve anlam yüklü bir dil sunmayı amaçlamaktadır.
