MEHMET ALİ COSAR, ELİF NEZİROĞLU GÜR
Cerrahi Sanatlar Dergisi - 2025;18(2):32-41
Sepsis, yüksek ölüm oranları ve önemli sağlık yükleriyle ilişkili, dünya çapında kritik bir sağlık sorunudur. Sepsis hastalarının erken teşhisi ve prognoz değerlendirmesi, optimum yönetim için esastır. Laktat, prokalsitonin (PCT) ve C-reaktif protein (CRP) dahil olmak üzere çeşitli biyobelirteçler ve Akut Fizyoloji ve Kronik Sağlık Değerlendirmesi II (APACHE II) ve Sıralı Organ Yetmezliği Değerlendirmesi (SOFA) gibi klinik puanlama sistemleri, sepsis hastalarında sonuçları tahmin etmek için kullanılmıştır. Bu çalışma, laktat, laktat klirensi, CRP, PCT, APACHE II ve SOFA puanlarının sepsis hastalarında mortaliteyi tahmin etmedeki prognostik etkinliğini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Ocak 2016 ile Ocak 2019 arasında sepsis tanısı konulan ve yoğun bakım ünitesine (YBÜ) yatırılan 118 yetişkin hasta üzerinde retrospektif bir gözlemsel çalışma yürütüldü. Hasta demografisi, eşlik eden hastalıklar, yatış laktat, CRP ve PCT düzeyleri, 6, 12 ve 24. saatlerde seri laktat ölçümleri ve karşılık gelen laktat klirensleri kaydedildi. APACHE II ve SOFA skorları yatışta hesaplandı. Bu değişkenlerin 28 günlük mortaliteyi tahmin etmedeki prognostik önemini belirlemek için ROC eğrisi analizi ve lojistik regresyon dahil istatistiksel analizler yapıldı. Genel 28 günlük mortalite oranı %48,3 idi. Daha yüksek başlangıç laktat düzeyleri mortalite ile önemli ölçüde ilişkiliydi (p<0,001), optimum kesme değeri ≥2,2 mmol/L idi ve %82,5 duyarlılık ve %85,2 özgüllük sağladı. 6 saatlik laktat seviyesi de mortalitenin güçlü bir öngörücüsüydü (AUC 0,839, p<0,001). 6, 12 ve 24. saatlerdeki laktat klirensi, başlangıç laktatına kıyasla daha zayıf prognostik değer gösterdi. Daha yüksek APACHE Iıç (≥22) ve SOFA (≥8) skorları mortalite ile önemli ölçüde ilişkiliydi (p<0,001). Lojistik regresyon analizi, erkek cinsiyetinin (OR: 6,53, p=0,018), kabul sırasında hipotansiyonun (OR: 29,78, p=0,011), başlangıç laktatının (OR: 11,95, p=0,004) ve vazopressör gereksiniminin (OR: 114,98, p=0,007) mortalitenin bağımsız öngörücüleri olduğunu ortaya koydu. Laktat ve seri ölçümlerinin sepsis hastalarında mortaliteyi tahmin etmede en güvenilir biyobelirteçler olduğu, laktat klirensi, CRP ve PCT ile karşılaştırıldığında üstün duyarlılık ve özgüllüğe sahip olduğu bulundu. APACHE II ve SOFA skorları da önemli prognostik göstergelerdi. Sepsis yönetiminde optimum risk sınıflandırması için birden fazla biyobelirteç ve klinik puanlama sistemini entegre eden kapsamlı bir yaklaşım önerilir.
