Shola HUSEYNZADA, Aslı CAKIR CETIN, Hande EVIN ESKICIOGLU, Ozge AKGUL, Mustafa Cenk ECEVIT
Medeniyet Medical Journal - 2026;41(3):251-260
Amaç: Bu çalışma, septoplastinin seçici dikkat, bilgi işleme hızı ve tepki inhibisyonu da dahil olmak üzere bilişsel işlevler üzerindeki etkisini ve bu etkilerle ilişkili faktörleri araştırmaktadır. Yöntemler: Septal deviasyon nedeniyle septoplasti geçiren toplam 73 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Değerlendirmeler, başlangıçta ve ameliyattan 6 ay sonra, burun tıkanıklığı semptom değerlendirme (NOSE) skoru, pik nazal inspiratuvar akım (PNIF), Sniffin' Sticks (SS), retronazal koku eşiği testi (ROTT) ve Stroop testi değerlendirilerek yapılmıştır. Ameliyat öncesi ve sonrası alınan tekrarlanan ölçümler arasındaki farklılıkları analiz etmek için Wilcoxon işaretli sıralama testi ve McNemar testi kullanılmıştır. Ek olarak, Spearman korelasyonu, doğrusal regresyon ve lojistik regresyon analizleri yapılmıştır. Anlamlılık eşiği p-değeri <=0,05 olarak belirlenmiştir. Bulgular: Ameliyat sonrası değerlendirmeler, NOSE skoru, PNIF, SS ayırt etme, SS TDI skoru, ROTT ve Stroop A-D skorlarında istatistiksel olarak anlamlı iyileşmeler ortaya koymuştur (her biri p<0,05). Hem ameliyat öncesi (r=0,238) hem de ameliyat sonrası (r=0,295) SS TDI skoru ile ROTT arasında korelasyon tespit edilmiştir. Ayrıca, NOSE, PNIF, SS, ROTT ve Stroop testleri arasında anlamlı korelasyonlar gözlemlenmiştir. Bununla birlikte, PNIF, SS ve ROTT, ameliyat sonrası bilişsel test sonuçlarındaki iyileşmeler üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etki göstermemiştir. Sonuçlar: Septoplasti, nazal hava akımını, ortonazal ve retronazal koku işlevini, seçici dikkat, bilgi işleme hızı ve yanıt inhibisyonu gibi bilişsel işlevleri önemli ölçüde geliştirmiştir. Bununla birlikte, bilişsel işlevlerdeki iyileşmelerin koku alma fonksiyonunun gelişmesinden mi yoksa burun tıkanıklığının giderilmesinden mi kaynaklandığı, belirsizliğini korumaktadır.
