Payam RAHIMI
Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi - 2026;23(1):99-107
Amaç: Mannitol ve hipertonik salin, serebral ödem tedavisinde yaygın olarak kullanılan hiperosmolar ajanlardır; ancak renal güvenlilik profilleri net değildir. Yoğun bakım ünitemizde hipertonik salini önceleyen bir protokol değişikliği sonrasında, bu iki tedavi stratejisi arasında akut böbrek hasarı (ABH) ve yoğun bakım ünitesi (YBÜ) mortalitesi karşılaştırılmıştır. Materyal ve metod: Bu retrospektif gözlemsel çalışmaya, akut beyin hasarı ve serebral ödem nedeniyle YBÜ'de izlenen ve yalnızca %20 mannitol veya %3 hipertonik salin ile osmoterapi alan erişkin hastalar dahil edilmiştir. Önceden böbrek hastalığı olanlar veya kombine osmoterapi alan hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Birincil sonlanım noktası, KDIGO kriterlerine göre 48. saatte gelişen ABH olarak belirlenmiştir. İkincil sonlanım noktaları ABH şiddeti ve YBÜ mortalitesidir. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde yaş, APACHE II ve SOFA skorları için düzeltme yapılmıştır. Bulgular: Toplam 77 hasta analiz edilmiştir (hipertonik salin: n=43; mannitol: n=34). Başlangıç demografik özellikleri ve hastalık şiddeti iki grup arasında benzerdi. ABH insidansı mannitol grubunda anlamlı olarak daha yüksekti (%47'ye karşı %8, p=0,003) ve daha ileri ABH evreleriyle seyretmekteydi (p<0,001). YBÜ mortalitesi mannitol grubunda daha yüksek bulundu (%56'ya karşı %19, p=0,002) ve bu ilişki çok değişkenli analizde de bağımsız olarak devam etti (olasılık oranı: 3,09; %95 güven aralığı: 1,09-9,23). Mannitol kullanımı, anlamlı derecede daha yüksek kümülatif sıvı yükü ile ilişkiliydi. Sonuç: Mannitol tedavisi, hipertonik salin ile karşılaştırıldığında daha yüksek akut böbrek hasarı insidansı ve artmış YBÜ mortalitesi ile ilişkili bulunmuştur. Nörolojik etkinliğin benzer olduğu durumlarda, hiperosmolar ajan seçiminde renal güvenlilik ön planda tutulmalıdır.
