Halil CELIK, Muhammed Eren TUTAR, Umit DEMIREL, Beytullah KARAKOYUN, Jiyan CELEBCI, Doga AKYAZI, Esma Begum OZKAN, Kadir OZKAN, Hacer YILDIZ, Ayse Merve DAG, Rumeysa BUYUKKAYMAZ
Abant Tıp Dergisi - 2026;15(2):141-147
Amaç: Bu çalışma, serebral palsili (SP) çocukların birincil bakım veren annelerinde tükenmişlik düzeylerini ve ilişkili faktörleri değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntemler: Kesitsel tipte planlanan bu araştırmaya, bir üniversite hastanesinin Pediatrik Nöroloji Polikliniği'nde takip edilen 2-17 yaş arası SP tanılı çocukların birincil bakım veren 50 annesi dahil edilmiştir. Veriler, araştırmacılar tarafından hazırlanan Sosyodemografik Bilgi Formu ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği - Genel Formu (MBI-GS) kullanılarak toplanmıştır. İstatistiksel analizlerde tanımlayıcı istatistikler, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H testleri ve korelasyon analizleri kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcı annelerin %68'inde yüksek düzeyde duygusal tükenme, %58'inde ise düşük kişisel başarı duygusu saptanmıştır. Tükenmişlik düzeyleri; çocuğun GMFCS seviyesinin yüksek olması (özellikle Seviye 5), yürüyememe, tuvalet ve beslenmede bağımlılık, uyku-davranış sorunlarının varlığı, ek hastalıklar ve ailenin düşük gelir algısı ile anlamlı şekilde ilişkili bulunmuştur. Bakım verenin yaşı, eğitim düzeyi ve çocuğun yaşı ile tükenmişlik arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sonuç: SP'li çocukların birincil bakım veren annelerinde tükenmişlik yaygın ve ciddi bir sorundur. Tükenmişlik, çocuğun fonksiyonel durumunun ağırlığı, ek sağlık sorunları ve ailenin sosyoekonomik durumu ile yakından ilişkilidir. Bu bulgular, özellikle ağır engelli ve çoklu sorunları olan çocukların aileleri için psikososyal destek programlarının, aile merkezli bakım yaklaşımlarının ve sosyal politika düzenlemelerinin acil ihtiyaç olduğunu göstermektedir.
