Melda SOYSAL TOMRUK, Gülcan ÖZTINAR, Beyza UYSAL, Esma İPEK, Rüveyda KAPTAN
Anadolu Kliniği Tıp Bilimleri Dergisi - 2026;31(2):228-234
Amaç: Bakımını üstlendikleri Serebral Palsili (SP'li) çocukların günlük ihtiyaçları (beslenme, kişisel hijyen gibi) ve fonksiyonel bağımsızlık düzeyleri ile ilgili endişeleri, motor kayıplarının düzeltilmesine yönelik tutumları ve maruz kaldıkları psikolojik stres nedeniyle, bakım verenlerde depresyon ve yaşam kalitesi, üzerinde durulması gereken önemli konulardır. Bu çalışmanın amacı SP'li çocuklarda oral-motor fonksiyonlar, fonksiyonel bağımsızlık ve uyku kalitesi ile bakım verenlerde depresyon ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi belirlemekti. Yöntemler: Bu kesitsel çalışmaya SP tanısıyla takip edilen 23 çocuk (ortalama yaş 10.9+/-6.9 yıl) ve yaş ortalaması 45.9+/-11.2 olan bakım verenleri (23 kişi) dahil edildi. SP'li çocukların oral motor fonksiyonları, fonksiyonel bağımsızlık düzeyleri ve uyku kaliteleri sırasıyla; Karaduman Çiğneme Performans Ölçeği, Pediatric Eating Assessment Tool-10 (PEDI-EAT-10) Yutma Güçlüğü Ölçeği, Pediatrik Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçümü (WeeFIM) ve Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi kullanılarak değerlendirildi. Bakım verenlerin depresyon ve yaşam kalitesi düzeyleri Beck Depresyon Envanteri ve EuroQol ölçeği (EQ-5D-3L) ile değerlendirildi. Bulgular: Bakım verenlerin yaşam kalitesi ile SP'li çocukların fonksiyonel bağımsızlık düzeyi arasında pozitif, orta düzeyde, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunurken (r=0.515, p=0.024) SP'li çocukların ve bakım verenlerinin diğer değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki yoktu. Öte yandan çocukların yutma fonksiyonu ile bakım verenlerin uyku kalitesi koreleydi (r=0.514, p=0.012). Sonuç: Çalışmanın bulguları bakım verenlerin yaşam kalitesinin SP'li çocukların fonksiyonel bağımsızlık düzeyi ile ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Bu açıdan bakıldığında bakım verenlerin uyku ve yaşam kalitesini iyileştirmek ve SP'li çocuklarda yutma ve fonksiyonel bağımsızlığı artırmak için gerekli değerlendirme, tedavi ve klinik takibin dikkatli bir şekilde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
