Müge BAYKAN, Özge BAYKAN ÇOPUROĞLU
Anatolian Journal of General Medical Research - 2026;36(2):190-199
Amaç: Bu çalışmanın amacı, serebral palside (SP) motor şiddet ile non-motor komorbiditelerin sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi (HRQoL) üzerindeki göreceli ve istatistiksel olarak ilişkili katkılarını nicel olarak değerlendirmektir. Yöntem: Bu kesitsel çalışmada, yaşları 6-18 arasında değişen 218 SP'li çocuk değerlendirilmiştir. Değerlendirmelerde gross motor fonksiyon sınıflandırma sistemi (GMFCS), pediyatrik engellilik değerlendirme envanteri (PEDI), pediyatrik yaşam kalitesi ölçeği (PedsQL) ve Pittsburgh uyku kalitesi indeksi kullanılmıştır. Komorbiditeler klinik kayıtlar üzerinden belirlenmiştir. Bulgular: Daha yüksek GMFCS düzeyi, daha düşük yaşam kalitesinin en güçlü bağımsız belirleyicisi olarak bulunmuştur (beta=-0,58, p<0,001). Bunu sırasıyla kötü uyku kalitesi (beta=-0,25, p=0,002), epilepsi (beta=-0,22, p=0,004) ve malnütrisyon (beta=-0,18, p=0,010) izlemiştir. Dominans analizi, GMFCS ve uyku kalitesinin birlikte HRQoL'de açıklanan varyansın büyük kısmını oluşturduğunu göstermiştir. Latent sınıf analizi ile üç komorbidite kümesi tanımlanmıştır: düşük yük (%43), orta yük (%33) ve yüksek yük (%24). Yüksek yük grubunda PEDI ve PedsQL skorları anlamlı derecede daha düşük bulunmuştur (p<0,001). Uyku kalitesinin, epilepsi, malnütrisyon ve HRQoL arasındaki ilişkilerle anlamlı dolaylı istatistiksel ilişkiler gösterdiği belirlenmiştir. Sonuç: Motor şiddet, SP'de yaşam kalitesindeki farklılıkların önemli bir kısmını açıklamaktadır. Ancak uyku bozukluğu, epilepsi ve malnütrisyon gibi non-motor komorbiditeler de önemli ve potansiyel olarak değiştirilebilir belirleyicilerdir. Tanımlanan multimorbidite kümeleri ve aracılık yolları, motor ve sistemik faktörleri birlikte ele alan entegre bakım modellerinin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Özellikle uyku ve beslenme durumuna erken müdahale, SP'li çocuklarda yaşam kalitesi seyrini anlamlı şekilde iyileştirebilir.
