Cafer YILDIRIM, Şule AYDIN, Setenay ONER, Fatma Sultan KILIÇ
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası - 2026;79(1):59-71
Euterpe oleracea (EO), fenolikler, flavonoidler ve antosiyaninler dâhil olmak üzere geniş bir polifenolik bileşik yelpazesi içermekte olup, güçlü antioksidan özellikler göstermektedir. EO'nun beyin dokusunda oksidatif stresi ve nöroenflamasyonu azaltabileceği öne sürülmüştür. Doğal afetler, enfeksiyon salgınları ve toplu travmalar gibi aşırı çevresel stres etkenlerine maruz kalmanın anksiyete, depresyon ve bilişsel bozulmayı tetikleyebileceği göz önüne alındığında, bu çalışma EO'nun olası antidepresan ve anksiyolitik etkilerini araştırmayı amaçlamıştır. Toplam 64 erkek Wistar albino sıçan (300-350 g), rastgele sekiz gruba ayrılmıştır: kontrol, EO (30, 100 ve 300 mg/kg), amitriptilin (20 mg/kg), fluoksetin (20 mg/kg), diazepam (5 mg/kg) ve ketamin (5 mg/kg). Tüm uygulamalar ağızdan yapılmış ve davranış testleri ilaç uygulamasından 1,5 saat sonra gerçekleştirilmiştir. Antidepresan benzeri aktivite zorunlu yüzme testi (FST) ile, anksiyolitik benzeri etkiler ise yükseltilmiş artı labirent testi (EPM) ile değerlendirilmiştir. Spesifik olmayan motor etkilerin dışlanması için lokomotor aktivite ayrıca aktivite ölçer ile analiz edilmiştir. İstatistiksel analizlerde Kruskal-Wallis testi kullanılmış ve p < 0.05 anlamlı kabul edilmiştir. Tüm EO dozları, kontrol grubuna kıyasla FST'de hareketsizlik süresini ve EPM'de kapalı kollarda geçirilen süreyi anlamlı şekilde azaltmıştır. 100 mg/kg EO dozu, amitriptilin, ketamin ve diazepam ile karşılaştırılabilir düzeyde etkiler göstermiştir. Buna karşılık, fluoksetin akut uygulamanın sınırlılıkları nedeniyle anlamlı bir etki göstermemiştir. Bu bulgular, özellikle 100 mg/kg dozunda EO'nun, standart farmakolojik ajanlara benzer antidepresan ve anksiyolitik özelliklere sahip olabileceğini düşündürmektedir.
