Emrullah AKYÜZ, Sümeyye AKYÜZ, Paşa ULUĞ, Fikret ALTINDAĞ, Halis SÜLEYMAN
Fırat Tıp Dergisi - 2026;31(2):88-96
Amaç: Deksametazon ve bir RNA polimeraz inhibitörü olan favipiravir, COVID -19 tedavisinde kullanılabilmektedir. Bu çalışmada, dişi sıçanlarda favipiravir ve deksametazonun tek başına ve kombine halde over dokusu ve üreme fonksiyonuna etkisini değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Araştırmada sekizerli dört gruba ayrılan toplam 32 adet albino wistar türü dişi sıçan kullanıldı. Birinci grup kontrol grubu -SG olup, İkinci gruba favipiravir (FPR -100 mg/kg), üçüncü gruba deksametazon (DEKSA -8 mg/kg), dördüncü gruba favipiravir ve deksametazon kombine olarak (FDA -100 mg/kg favipiravir+8 mg/ kg deksametazon) uygulandı. Bir hafta boyunca favipiravir günde iki defa oral; deksametazon ise günde bir defa intraperitoneal yoldan verildi Alınan kan örneklerinde serum AMH seviyesine bakıldı. Over dokusunda MDA, tGSH ölçümü, histopatolojik olarak hasar tespiti ve folikül sayımı yapıldı. Bulgular: AMH düzeyinin FPR ve FDA grubunda daha düşük olduğu görülmüştür. MDA düzeyinin FPR grubunda SG'nin yaklaşık iki katı, FDA grubunda ise SG'nin yaklaşık 6 katı olduğu görülmüştür. tGSH düzeyleri SG ve DEKSA grubunda birbirine yakın olup FPR ve FDA grubunda anlamlı seviyede daha düşüktür. FDA grubundaki primordiyal folikül sayısı, SG'ye göre anlamlı derecede düşüktür. Sonuç: Favipiravir ve/veya deksametazonun serum AMH düzeyini ve ovaryan primordial folikül sayısını azaltarak over rezervini olumsuz yönde etkileyebileceği, over dokusunda oksidan reaktiflerin miktarını artırıp antioksidan reaktiflerin miktarını azaltarak oksidatif strese neden olabileceği in vivo olarak gösterilmiştir.
