Mehmet KİRİŞCİ, Abdullah ÖZER, Mustafa ARSLAN, Ayşegül KÜÇÜK, Aslıhan CAVUNT BAYRAKTAR, Mustafa KAVUTÇU, Levent OKTAR, Özlem ERDEM, Yiğit KILIÇ, Gülay KİP
Ulusal Travma ve Acil Cerrahi Dergisi - 2026;32(1):18-25
AMAÇ: Alt ekstremite iskemi-reperfüzyon (İ/R) hasarı, cerrahi müdahaleler, tromboembolik olaylar veya travmatik vasküler lezyonlar sonrası ortaya çıkan ciddi bir patofizyolojik durumdur. Bu çalışmanın amacı, güçlü antioksidan özelliklere sahip flavonoid kuersetinin, İ/R sürecinde iskelet kasında oluşan oksidatif stres ve histopatolojik değişiklikler üzerindeki koruyucu etkilerini değerlendirmektir. GEREÇ VE YÖNTEM: On sekiz Wistar Albino sıçan, kontrol (sahte laparotomi), iskemi-reperfüzyon (İR; 2 saat iskemi + 2 saat reperfüzyon) ve İR + kuersetin (İR-K; iskemi öncesi 30 dakika 20 mg/kg intraperitoneal kuersetin) olmak üzere üç gruba randomize edildi. Deneysel uygulamalar sonrası iskelet kası dokuları, malondialdehit (MDA) düzeyleri ve süperoksit dismutaz (SOD) aktivitesi açısından biyokimyasal olarak analiz edildi; ayrıca histopatolojik incelemeler gerçekleştirildi. BULGULAR: İR grubunda MDA seviyeleri kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede artarken (p<0.0001), kuersetin uygulanan İR-K grubunda bu artış anlamlı ölçüde azaldı (p=0.012). SOD aktivitesi İR grubunda belirgin şekilde düşerken (p<0.0001), İR-K grubunda anlamlı bir restorasyon gözlendi (p=0.012). Histopatolojik değerlendirmelerde İR grubunda kas liflerinde atrofi, dejenerasyon, lökosit infiltrasyonu ve lif parçalanması/hiyalinizasyonun belirgin olduğu; kuersetin tedavisi ile bu patolojik değişikliklerin anlamlı ölçüde azaldığı tespit edildi (p<0.05). SONUÇ: Kuersetin, iskemi-reperfüzyon hasarına bağlı oksidatif stres ve doku hasarını azaltarak iskelet kasında endojen antioksidan savunma mekanizmalarını güçlendirmektedir. Bu bulgular, kuersetinin İ/R kaynaklı doku hasarını önlemede potansiyel bir terapötik ajan olduğunu göstermektedir. Mekanizmalarının ayrıntılı incelenmesi ve klinik uygulama olanaklarının değerlendirilmesi için ileri preklinik araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
