Ahmet Ridvan DOGAN, Ferda Yilmaz INAL, Hasan KOCOGLU, Tulay ZENGINKINET
Anestezi Dergisi - 2026;34(1):37-45
Amaç: Bu çalışmanın amacı, tekrarlayan sevofluran anestezisi sonrasında gelişen postoperatif bilişsel disfonksiyon üzerinde normobarik hiperoksi önkoşullamasının nöroprotektif etkisini rat modelinde değerlendirmektir. Yöntem: Çalışmada, 24 erkek Sprague-Dawley rat rastgele dört gruba (n=6) ayrıldı: kontrol, normobarik hiperoksi, yalnızca sevofluran ve normobarik hiperoksi ardından sevofluran. Normobarik hiperoksi gruplarına bir hafta boyunca gün aşırı 3 saat süreyle %95 oksijen uygulandı. Sevofluran uygulanan gruplara ise beş ardışık gün boyunca günlük 2 saat süreyle %2,9 sevofluran verildi. Bilişsel performans Morris Su Labirenti testiyle değerlendirildi. Hipokampal dokular histopatolojik olarak nöronal hasar ve apoptoz bulguları açısından incelendi. Bulgular: Sevofluran uygulanan grup, kontrol grubuna kıyasla öğrenme ve hafıza performansında belirgin bozulma gösterdi (p<0,01). Normobarik hiperoksi ardından sevofluran uygulanan grupta, yalnızca sevofluran uygulanan gruba göre kaçış latansı ve platform geçiş sayısında anlamlı düzelme gözlendi (p<0,05). Histopatolojik analizde, yalnızca sevofluran uygulanan grupta belirgin nöronal dejenerasyon tespit edilirken, bu bulgu kombine uygulama grubunda önemli ölçüde azalmıştı. Kontrol ve yalnızca oksijen uygulanan gruplarda anlamlı nöronal hasar saptanmadı. Sonuç: Normobarik hiperoksi önkoşullaması, tekrarlayan sevofluran maruziyeti sonrası gelişen bilişsel bozukluk ve hipokampal nöronal hasarı azaltmada etkili bulunmuştur. Bu bulgular, normobarik hiperoksinin nöroprotektif potansiyelini desteklemekte olup, daha geniş örneklemler ve moleküler düzeyde doğrulamalar ile ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.
