SAMİ AYDOĞAN, MERAL AŞÇIOĞLU, FARUK METİN ÇOMU
Journal of Clinical Practice and Research - 2009;31(1):9-14
Amaç: Bu çalışmada amacımız, eritrositlerin biyokimyasal ve mekanik özelliklerinin dolaşımın etkinliğinin belirlenmesindeki önemini dikkate alarak, sosyal izolasyon uygulanan sıçanlarda oluşan oksidatif stresin eritrositlerin deformabilite özellikleri ve antioksidan sistem üzerine etkilerini incelemektir. Gereç ve Yöntemler: Çalışmada 40 adet Sprague Dawley sıçan, 2 aylık (genç) ve 12 aylık (erişkin) olmak üzere iki gruba ayrıldı. Daha sonra her gruptan 10‘ar sıçan, 12/12 saat aydınlık/karanlık siklusunda, 21 gün boyunca tek başlarına ayrı kafeslere alınarak, sosyal izolasyon stresi yaratıldı. 21. gün sonunda alınan kan örneklerinde, eritrositlerde antioksidan enzimlerden SOD, CAT ve lipid peroksidasyonun bir göstergesi olarak MDA düzeyleri spektrofotometrik olarak ölçüldü. Plazma nitrik oksit değişiklikleri total nitrit-nitrat ölçümüne dayalı Griess yöntemi ile tayin edildi. Ayrıca hazırlanan eritrosit süspansiyonları %5 hematokrite ayarlanarak, filtrasyon yöntemi ile, relatif filtrasyon hızı (RFR), relatif filtrasyon zamanı (RFT) ve relatif direnç (Rrel) değerleri ölçüldü. Bulgular: SOD ve CAT düzeyleri hem genç hemde erişkin olan sosyal olarak izole edilmiş sıçanlarda istatistiksel açıdan anlamlı derecede düşük bulunmuştur. Sosyal izolasyon uygulanan sıçanlarda , nitrik oksit düzeyleri de erişkinlerde daha belirgin olmak üzere hem genç hem de erişkinlerde daha düşüktür.Lipid peroksidasyon ürünü MDA düzeyleri de her iki grupta kontrollere göre azalmıştır.Eritrosit deformabilite indekslerinden RFR değerleri izole sıçanlarda önemli derecede yüksek bulunurken, RFT hem genç hem de erişkinlerde kontrollere göre düşük bulunmuştur.Ancak eritrositlerin Rrel değerlerinde önemli derecede bir değişiklik olmamıştır. Sonuç: Verilerimiz sosyal izolasyonun sıçanlarda plazma nitrik oksit düzeylerini azalttığı ve muhtemelen bu azalmayla bağlantılı olarak eritrosit membranında lipid peroksidasyonun da azaldığına işaret etmektedir. Ayrıca, sosyal izolasyon stresi antioksidan enzim aktivitelerini de değiştirmiş ve buda muhtemelen daha uzun süreli ve tekrarlanan yalnızlık durumlarında, özellikle yaşamın ilk dönemlerinde doku perfüzyonu problemlerine yol açabilecek deformabilite değişiklikleri ile sonuçlanabilecektir.
