Hilal Nayir EKİNCİ
Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi - 2026;16(1):167-175
Amaç: Sürûrî, XVIII . yüzyıl sonu XIX. yüzyıl başlarında yaşamış, düşürdüğü tarihlerle dikkat çeken bir şairdir. Onun Mudhikât adlı hezliyatında hiciv gündelik hayatla harmanlanır. Çalışmanın amacı şairin hezliyatında yer alan hastalık adları, tedavi yöntemleri, halk hekimliği uygulamaları, koruyucu hekimlik anlayışı ve sağlık tavsiyelerini sistematik bir şekilde incelemektir. Yöntem: Metin merkezli çalışmada şairin hezliyatı taranmış, metin çözümlemesi yöntemiyle tıbbi kavramların işlevi ve dönemin sağlık kültürüyle ilişkisi değerlendirilmiş; araştırma Mayıs 2024 -Ağustos 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Bulgular, Sürûrî'nin yalnızca yergi ve mizah amacıyla yazmadığını, aynı zamanda dönemin sağlık bilgisini, tedavi pratiklerini şiir aracılığıyla ortaya koyduğunu göstermektedir. Hezliyatta geçen kusma, bağımlılık, sindirim sorunları, yaşlılıkla ilgili fonksiyon kayıpları, basit tedavi yöntemleri ve koruyucu davranışlar gibi unsurlar, eserin tıbbi içerik barındırdığını ortaya koymaktadır. Sonuç: Sonuç olarak Sürûrî'nin hezliyatı XVIII. yüzyıl Osmanlı sağlık kültürünün ve hiciv geleneğinin kesişiminde yer alan bir metin niteliğindedir, tıp tarihine sosyo -kültürel bir tanıklık sunmaktadır. Sürûrî tıbbi unsurları çoğu zaman hiciv amacıyla kullansa da İbn Sînâcı tıp modelinin halk kültüründeki yansımalarının varlığını sürdürdüğünü göstermektedir. Eser, edebî türün ötesinde XVIII. yüzyıl Osmanlı sağlık kültürünün hem yazılı tıp geleneği hem de gündelik pratiklerle kurduğu etkileşime ışık tutmaktadır.
