Nurcan Çoşkun, Tuba Kayır
Hitit Medical Journal - 2025;7(3):401-412
Amaç: Çocuklarda sık görülen cerrahi hastalıklar, morbidite ve sağlık sistemine yük açısından önemli bir halk sağlığı sorunudur. Bu çalışmada, ebeveynlerin yaygın cerrahi hastalıklara ilişkin bilgi, tutum ve sağlık okuryazarlıklarını değerlendirmek, bunların sosyodemografik faktörlerle ilişkisini incelemek ve bu faktörlerin pediatrik cerrahi süreçleri üzerindeki olası etkilerini araştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı nitelikteki çalışmaya, aile sağlığı merkezlerine başvuran, 0-18 yaş aralığında çocuğu bulunan 121 ebeveyn dahil edilmiştir. Veriler; sosyodemografik bilgiler, cerrahi hastalıklara yönelik 10 soruluk bilgi testi, 10 maddelik tutum ölçeği ve Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği - Kısa Form (HLS-SF12)'dan oluşan anketle toplanmıştır. İstatistiksel analizlerde t-testi, ANOVA ve korelasyon testleri kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların %71,1'i kadın, %51,2'si 36-45 yaş aralığındadır. Apandisit ve sünnet hakkında bilgi düzeyi yüksek; hidrosel ve inmemiş testis gibi hastalıklarda bilgi eksiklikleri belirgindir. Yüksek Sağlık okuryazarlığı düzeyi; kadın cinsiyet, yüksek eğitim, memuriyet, şehirde yaşama ve yüksek gelirle anlamlı ilişkilidir ( p<0,05 ). Katılımcıların %55,4'ü internetten bilgi aradığını ancak sadece %4,1'inin sosyal medyaya güvendiğini belirtmiştir. %57'si doğrudan uzmana başvururken, %84,3'ü ikinci uzman görüşü almıştır. Sonuç: Ebeveynlerin bilgi düzeyi ve sağlık okuryazarlığı, sosyodemografik özelliklerden önemli ölçüde etkilenmektedir. Ciddi komplikasyonlara yol açabilecek yaygın hastalıklar ve tedavi zamanlaması konusunda bilgi eksiklikleri, aile hekimlerinin danışmanlık rolünün güçlendirilmesi ve sağlık okuryazarlığı düşük gruplar için basit, güvenilir ve anlaşılır bilgi kaynaklarının yaygınlaştırılmasıyla giderilebilir. Okul temelli girişimler ve dijital sağlık platformları gibi yapılandırılmış ve sistematik eğitim programları bu hedeflere ulaşmada önemli bir rol oynayabilir.
