Çağla PINARLI FALAKACILAR, Rabia Melda KARAAĞAÇ, Ebrar USTA
Sağlık Bilimlerinde Güncel Yaklaşımlar - 2025;6(2):81-92
Bağırsak mikrobiyotası, insan sağlığında kritik bir rol oynamaktadır. Mikrobiyota, bağışıklık sisteminin gelişimi, olgunlaşması ve işleyişi gibi birçok fizyolojik süreci modüle ederek sağlığı etkilemektedir. Mikrobiyotanın kompozisyonu; yaş, cinsiyet, beslenme, stres ve özellikle sirkadiyen ritim gibi faktörlerden etkilenmektedir. Son yıllarda, sirkadiyen ritmin bağırsak mikrobiyotası ile çift yönlü bir ilişkide olduğu ortaya çıkmıştır. Sirkadiyen ritim, vücuttaki biyolojik süreçlerin 24 saatlik döngülerle senkronize olmasını sağlamaktadır. Mikrobiyota, sirkadiyen gen ekspresyonunu etkilerken, sirkadiyen ritim de mikrobiyal kompozisyonu değiştirebilmektedir. Bu etkileşim; obezite, tip 2 diyabet, kardiyovasküler hastalıklar ve nörodejeneratif bozukluklar gibi kronik hastalıkların gelişiminde önemli rol oynamaktadır. Bu derlemede, mikrobiyota ve sirkadiyen ritmin genel özellikleri sunularak, özellikle kardiyometabolik hastalıklar bağlamında aralarındaki etkileşimin olası mekanizmaları ele alınmıştır.
