Zeynep YAĞBASAN, Servet YOLBAŞ, Cihat UÇAR, Sedat YILDIZ
Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi - 2026;52(1):1818835-0
Sistemik Lupus Eritematozus (SLE), etiyopatogenezi tam olarak aydınlatılamamış, birden fazla organ ve sistemi etkileyen kronik bir bağ dokusu hastalığıdır. Apoptoz inhibitörü protein (IAP) ailesinin bir üyesi olan survivin; apoptoz, hücre bölünmesi, gelişim ve farklılaşma süreçlerinde rol almaktadır. SLE patogenezinde artmış apoptozun önemli bir rol oynadığı düşünülmektedir. Bu nedenle bu çalışma, SLE hastalarında survivin düzeyleri ile hastalık aktivitesi, etiyopatogenez ve apoptoz ile inflamasyonla ilişkili biyobelirteçler arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçlamaktadır. Çalışmaya, Eylül 2019 ile Mart 2020 tarihleri arasında başvuran, uygunluk kriterlerini karşılayan ve ardışık olmayan şekilde çalışmaya dahil edilen 36 SLE hastası, 17 Sjögren sendromu (SjS) hastası ve 29 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Kan ve idrar örnekleri toplanmış ve enzim bağlantılı immünosorbent analiz (ELISA) yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. SLE hastalık aktivitesi, SLE Hastalık Aktivite İndeksi (SLEDAI) ve Sistemik Lupus Uluslararası İş Birliği Klinikleri (SLICC)/Amerikan Romatoloji Koleji (ACR) kriterleri kullanılarak değerlendirilmiştir. SjS aktivitesi ise EULAR Sjögren Sendromu Hastalık Aktivite İndeksi (ESSDAI) ile değerlendirilmiştir. Plazma survivin düzeyleri, SLE hastalarında sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı derecede daha düşük bulunmuştur (p<0,001). SLE hastalarında plazma survivin düzeyleri ile apoptotik ve inflamatuvar belirteçler arasında güçlü bir pozitif korelasyon saptanmıştır (p<0,001). SLE hastalarında idrar survivin düzeyleri ile plazma survivin düzeyleri ve inflamatuvar ya da apoptotik belirteçler arasında herhangi bir korelasyon bulunmamıştır (p>0,05). SLEDAI skorları ile plazma veya idrar survivin düzeyleri arasında da anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Bu çalışma, survivinin SLE'nin tanısı, hastalık izlemi ve patofizyolojik mekanizmalarının anlaşılmasında önemli bir potansiyele sahip olduğunu göstermekte ve gelecekte yapılacak araştırmalar için temel veriler sunmaktadır.
